Πέμπτη, 19 Φεβρουαρίου 2015

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ




           ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ



ΠΡΟΣ
Τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
κ. Νικόλαο Παρασκευόπουλο
Λεωφ. Μεσογείων 96
Τηλ: 210-77 08 961 | 210-77 09 660
Φαξ: 210-77 55 835


***

 
Οι συνθήκες κράτησης στις φυλακές της χώρας τα τελευταία χρόνια έχουν χειροτερέψει δραματικά, με αποτέλεσμα αφενός μια σειρά δικαιωμάτων των κρατουμένων να παραβιάζονται συστηματικά, και αφετέρου σήμερα να υπάρχει ανθρωπιστική κρίση στις φυλακές. Στο παρόν υπόμνημά της η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατούμενων, μια κινηματική συλλογικότητα που ασχολείται εδώ και 9 χρόνια συστηματικά με τα θέματα των φυλακών και των κρατουμένων, θέτει τα προβλήματα αυτά μαζί με τις προτάσεις της στο Υπουργείο σας, ευελπιστώντας ότι θα τα λάβετε υπόψη σας και θα κάνετε ό,τι είναι δυνατόν ώστε να επιλυθούν.

Αναλυτικά τα θέματα έχουν ως εξής:

1. Υπερπληθυσμός

Σήμερα στις φυλακές της χώρας κρατούνται 12.018 κρατούμενοι, ενώ η χωρητικότητα είναι για 9.286 κρατούμενους (υπερκάλυψη κατά 29,42%). Τα δύο αυτά νούμερα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς στον παραπάνω αριθμό δεν περιλαμβάνονται οι κρατούμενοι που βρίσκονται σε κρατητήρια μέχρι να μεταχθούν σε κάποια φυλακή, ενώ στη χωρητικότητα υπολογίζονται και πτέρυγες φυλακών που είναι κλειστές ή που υπολειτουργούν (όπως π.χ. πτέρυγες στη Νιγρίτα Σερρών ή τον Κορυδαλλό).

Προτείνουμε:
·        Αποσυμφόρηση των φυλακών, άμεσα με εφάπαξ διαγραφή των πειθαρχικών παραπτωμάτων. Ειδικότερα για τα πειθαρχικά προτείνουμε επανεξέταση του σωφρονιστικού κώδικα, κατάργηση των πειθαρχικών για τους αυτοτραυματισμούς, θεσμοθέτηση του συνηγόρου του κρατουμένου. Οι κοινωνικοί λειτουργοί, κοινωνιολόγοι και εγκληματολόγοι να μην λογοδοτούν στον διευθυντή της φυλακής και να αποδεσμευτούν από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Αντίθετα, να υπάγονται σε υπηρεσίες Πρόνοιας και στο αντίστοιχο υπουργείο. 

·        Υφ’ όρον απόλυση: Όσοι κρατούνται σήμερα στις φυλακές να έχουν δικαίωμα υφ’ όρον απόλυσης στα 2/5 έκτισης της ποινής τους αθροιστικά, χωρίς περιορισμούς και χωρίς εξαιρέσεις. Και για όσους εκτίουν ισόβια ποινή να έχουν δικαίωμα υφ’ όρον απόλυσης στα 14 χρόνια για όλες τις περιπτώσεις (εφάπαξ ρύθμιση). 

·        Χρηματικές ποινές: Όσοι έχουν χρηματική ποινή να τους δοθεί φορολογική ενημερότητα και να γίνει ευνοϊκή ρύθμιση. Να καταργηθεί η επιβολή επιπρόσθετα και χρηματικής ποινής σε περίπτωση κάθειρξης. Και σε περίπτωση επιβολής μόνον χρηματικής ποινής να μην είναι εξοντωτική και να λαμβάνεται πρόνοια για την οικονομική δυνατότητα του κατηγορουμένου.

·        Αθρόες προφυλακίσεις: Επανεξέταση των αθρόων προφυλακίσεων. Αλλαγή του νόμου, ώστε να περιορίζονται οι περιπτώσεις και τα αδικήματα για τα οποία επιβάλλεται προφυλάκιση. Να θεσμοθετηθεί λίστα αναμονής, ώστε να μην υπερβαίνει ο πληθυσμός των κρατουμένων τις υπάρχουσες θέσεις. Σε κάθε περίπτωση, το ανώτατο όριο προφυλάκισης να μην υπερβαίνει τους 12 μήνες. 

·        Εναλλακτικοί τρόποι έκτισης της ποινής: Ενίσχυση, διεύρυνση και κυρίως  πραγματική εφαρμογή του συστήματος εναλλακτικών τρόπων έκτισης της ποινής (άρθρα 59-64 ΣΚ).

·        Αποποινικοποίηση και αποαυστηροποίηση αδικημάτων (π.χ. αποποινικοποίηση της χρήσης, μείωση των ορίων ποινής για κλοπές). 

·        Ημιελεύθερη διαβίωση: Να καθιερωθούν άμεσα οι πτέρυγες ημιελεύθερης διαβίωσης. Ο νόμος έχει ψηφιστεί, εκκρεμούν οι υπουργικές αποφάσεις που να ορίζουν ποιοι χώροι είναι αυτοί. 

·        Μείωση των ορίων έκτισης ποινής και ιδιαίτερα στα ισόβια. Έκτιση 3/7 για ποινές κάθειρξης και 16 αθροιστικά για τις ισόβιες ποινές. Να καταργηθεί η ιδιαίτερη μεταχείριση στην έκτιση ποινής σε υποθέσεις ναρκωτικών –λαμβανομένου υπόψη ότι χρήστες καταδικάζονται συστηματικά για εμπορία– και εγκληματικής οργάνωσης (187Α), όπου το όριο είναι τα 25 χρόνια. Κατάργηση του τρομονόμου (187Α) και του κουκουλονόμου. Κατάργηση των φυλακών τύπου Γ (σύμφωνα με πληροφορίες της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων μετήχθησαν κρατούμενοι στις φυλακές τύπου Γ από τις φυλακές Άμφισσας στις 17/02/2015)

·        Κατάργηση του περιοριστικού όρου που προβλέπει «προσφορά ποσού, ύψους μέχρι 10.000 ευρώ» (άρ. 100 παρ. 3 ΠΚ) για την αναστολή υπό επιτήρηση. Η εφαρμογή του νόμου έχει διευρυνθεί και αφορά όσους έχουν καταδικαστεί σε κάθειρξη έως 10 χρόνια και έχουν εκτίσει τα 2/5 της ποινής τους. 

·        Να κλείσουν όσες φυλακές των οποίων οι κτιριακές εγκαταστάσεις και υποδομές λόγω παλαιότητας δεν μπορούν πια να συντηρηθούν (π.χ. Κέρκυρα, Άμφισσα).

 2. Ανθρωπιστική κρίση

Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, το 70% των κρατουμένων είναι άποροι και δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τις βασικές τους ανάγκες (είδη ατομικής υγιεινής, σίτιση, κ.λ.π.). Ο προϋπολογισμός των φυλακών σήμερα είναι 108 εκατ. ευρώ (από 136 εκατ. ευρώ το 2009), ενώ, για παράδειγμα, στην Ολλανδία για τον ίδιο αριθμό κρατουμένων είναι 2 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, το κόστος ανά κρατούμενο ανέρχεται στις 28.000 ευρώ ετησίως. Όμως, στο ποσό αυτό υπολογίζονται επίσης το κόστος συντήρησης της φυλακής, τα λειτουργικά της έξοδα, η μισθοδοσία του προσωπικού και οτιδήποτε άλλο υπολογίζεται στα έξοδα του κάθε καταστήματος κράτησης. Για τη σίτιση των κρατουμένων έχει εγκριθεί κονδύλι 5,85 ευρώ κατά κεφαλή, ήτοι μόλις 2.135 ευρώ το χρόνο.

Την ίδια ώρα, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, με δική του πρωτοβουλία, κάνει έκκληση σε μεγάλες εταιρείες για συγκέντρωση τροφίμων (ζάχαρη, αλάτι, πιπέρι, ξύδι, λεμόνι, είδη ξηρής τροφής) προκειμένου να διατεθούν στις φυλακές. Αντίστοιχες προσπάθειες συλλογής τροφίμων, ρούχων και φάρμακων για να δοθούν στους κρατούμενους γίνονται και από ΜΚΟ, την Εκκλησία καθώς και διάφορες συλλογικότητες. Η ανθρωπιστική κρίση στις φυλακές είναι γεγονός: οι κρατούμενοι υποσιτίζονται, στερούνται βασικά είδη πρώτης ανάγκης (κουβέρτες, ρούχα, κ.λ.π.) καθώς και είδη ατομικής υγιεινής (σαπούνι, χαρτί υγείας, οδοντόκρεμα), ενώ υποχρεώνονται να ζήσουν σε απαράδεκτες συνθήκες κράτησης (έλλειψη θέρμανσης/κλιματισμού, συνωστισμός, υγρασία, έλλειψη συνθηκών υγιεινής κ.λ.π.). Οι Κοινωνικές Υπηρεσίες των φυλακών, οι οποίες είναι υποστελεχωμένες, έχουν επωμιστεί το δύσκολο και επίπονο έργο της συλλογής προϊόντων που βρίσκονται σε έλλειψη για να τα παράσχουν στους άπορους κρατούμενους, αναζητώντας δωρεές από όπου μπορούν. Έτσι, χάνεται ο σκοπός της Υπηρεσίας αυτής που είναι η στήριξη των κρατουμένων κατά τη διάρκεια της κράτησής τους και η προετοιμασία τους για την επανένταξή τους. Ακόμα χειρότερα, σε ορισμένες φυλακές δεν υπάρχει καν Κοινωνική Υπηρεσία και είτε οι διευθυντές είτε οι αρχιφύλακες των φυλακών έχουν κι αυτή την αρμοδιότητα.

Προσπαθήσαμε να συλλέξουμε στοιχεία από φυλακές, στις οποίες καταγράφονται πολύ υψηλά ποσοστά υπερπληθυσμού, αναδεικνύοντας το τεράστιο πρόβλημα ανθρωπιστικής κρίσης που έχει ανακύψει σε όλες τις φυλακές της χώρας.

Ενδεικτικά:

Κως: Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου υπάρχουν 45 θέσεις και κρατούνται 174 άνθρωποι. Τα κρεβάτια έχουν μετατραπεί σε κουκέτες, διπλασιάζοντας τις θέσεις και οι υπόλοιποι κοιμούνται σε ράντζα ή στρώματα. Το 80% των κρατουμένων είναι άποροι. Η φυλακή δεν έχει Κοινωνική Υπηρεσία. Υπάρχει ζεστό νερό, καθώς στη φυλακή εδώ και χρόνια έχουν εγκατασταθεί ηλιακοί θερμοσίφωνες. Η φυλακή έχει πάψει να δέχεται καινούριους κρατούμενους, λόγω του υπερπληθυσμού. Καταγράφονται ελλείψεις σε όλα τα είδη (ρούχα, παπούτσια, σαμπουάν, καφές, τηλεκάρτες, τσιγάρα κ.λ.π.). Η διεύθυνση αναζητά δωρεές από τα ξενοδοχεία της περιοχής για να καλύψει τις ελλείψεις.

Θήβα: Υπάρχουν 300 θέσεις για 352 κρατούμενες, εκ των οποίων οι 280 άπορες. Οι ελλείψεις είναι συνολικές (ρούχα σε όλα μεγέθη για όλες τις ηλικίες, παπούτσια, σαμπουάν, σκόνη για πλύσιμο στο χέρι, τηλεκάρτες κ.λ.π.). Το συσσίτιο είναι μειωμένο κατά πολύ. Σπάνια περιλαμβάνει κρέας και σχεδόν ποτέ γλυκό ή φρούτο. Έχει σταματήσει η οικονομική ενίσχυση από το φιλόπτωχο ταμείο (10 ευρώ ανά 15πενθήμερο σε κάθε άπορο κρατούμενο) εδώ και δύο χρόνια. Υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις σε φάρμακα, ιδίως για τα παιδιά.

Αλικαρνασσός: Υπάρχουν 105 θέσεις και κρατούνται 312 άνθρωποι. Και εδώ τα κρεβάτια έχουν μετατραπεί σε κουκέτες. Το 1/3 των κρατουμένων είναι άποροι. Συνολικές ελλείψεις σε είδη (ρούχα, τηλεκάρτες, παπούτσια). Το ζεστό νερό κρατά ελάχιστη ώρα. Στη φυλακή λειτουργεί εργαστήρι σαπουνοποιίας, το οποίο καλύπτει τις ανάγκες όλων των κρατουμένων. Σημαντικές ελλείψεις σε φάρμακα.

Νεάπολη: Κρατούνται 118 άνθρωποι, ενώ η χωρητικότητα είναι για 45. Οι θέσεις έχουν μετατραπεί αυξάνοντας τον αριθμό στις 65. Δεν υπάρχει Κοινωνική Υπηρεσία και οι ανάγκες καλύπτονται από τη διεύθυνση και τους αρχιφύλακες. Το 50% των κρατουμένων είναι άποροι. Υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στα είδη πρώτης ανάγκης και σε φάρμακα.

Ναύπλιο: Οι θέσεις είναι 314 και κρατούνται 605 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 150 είναι άποροι. Υπάρχουν ελλείψεις σε είδη υγιεινής, τηλεκάρτες, καφέ, ζάχαρη, ρούχα και παπούτσια.

Τρίπολη: Κρατούνται 199 άνθρωποι για 69 θέσεις. Στη φυλακή υπάρχουν θάλαμοι των 30-45 ατόμων, δηλαδή στην παρούσα κατάσταση αντιστοιχεί 1 τ.μ. ανά κρατούμενο. Οι χώροι ψυχαγωγίας έχουν μετατραπεί επίσης σε θαλάμους. Άποροι είναι το 60% περίπου των κρατουμένων. Δεν υπάρχει Κοινωνική Υπηρεσία, παρά μόνο μία ψυχολόγος που προσπαθεί να καλύψει και αυτό το κομμάτι.

Άμφισσα: Οι θέσεις είναι 100 και κρατούνται 210 άνθρωποι. Δεν έχει γίνει καμία μετατροπή στα κρεβάτια, οπότε οι μισοί και πλέον κοιμούνται στο πάτωμα.

Μαλανδρίνο: Κρατούνται 536 άνθρωποι για 440 θέσεις. Το 80% των κρατουμένων είναι άποροι. Υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις σε ρούχα και είδη υγιεινής. Η παροχή ζεστού νερού διαρκεί για λίγη ώρα. Οι χώροι ψυχαγωγίας έχουν μετατραπεί σε θαλάμους. Η Κοινωνική Υπηρεσία παρέχει πακέτο με είδη πρώτης ανάγκης (σαπούνι, παντόφλες, ρούχα) σε 100 άτομα ανά μήνα. Λόγω του ότι η φυλακή είναι σε απομακρυσμένη περιοχή, οι δωρεές σπανίζουν.

Λάρισα: Κρατούνται 825 άτομα για 500 θέσεις. Υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στη σίτιση. Δεν δίνεται ψάρι, ούτε καν σε αυτούς που έχει δοθεί εντολή γιατρού, ούτε φρούτα, ούτε γλυκό. Ζεστό νερό υπάρχει για ελάχιστα λεπτά κάθε μέρα. Τα καλοριφέρ ανάβουν μία ώρα την ημέρα. Υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης (ρούχα, παντόφλες, εσώρουχα, σαμπουάν, οδοντόκρεμα, χαρτί υγείας).

2.1. Αισχροκέρδεια και διαφθορά

Κι ενώ οι άποροι αποτελούν την πλειοψηφία των κρατουμένων, στην Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων φτάνουν συνεχώς καταγγελίες για αισχροκέρδεια και διαφθορά με συγκεκριμένα στοιχεία για υπερτιμολογήσεις ή ιδιαίτερα αυξημένες τιμές στα προϊόντα που διατίθενται καταστήματα των φυλακών, τα γνωστά μπακάλικα.

Έτσι μαζί με τα προϊόντα άμεσης ανάγκης, όπως ο καφές, η ζάχαρη, τα απορρυπαντικά κ.λ.π., τα οποία οι κρατούμενοι αγοράζουν σε εξωφρενικές τιμές, οι ίδιοι και οι συγγενείς τους καλούνται πλέον, λόγω της αλλαγής του κανονισμού, να προμηθεύονται από τα εν λόγω μαγαζιά διάφορα είδη και συσκευές που μέχρι πρότινος μπορούσαν να φέρνουν απ’έξω. Όπως καταγγέλλουν, μάλιστα, σε διάφορα είδη υπάρχει μία μόνο επιλογή, καταφανώς υπερτιμολογημένη, στην οποία λόγω των συνθηκών αναγκάζονται να συναινέσουν. Αναφέρουμε ενδεικτικά: πανάκριβα μίνι μπαρ αντί για ένα απλό ψυγειάκι, πλαστικά τραπεζάκια που κοστίζουν πάνω από 100 ευρώ, ρούχα από ένα και μόνο μαγαζί επαρχιακής πόλης ή παπούτσια μίας και μόνον συγκεκριμένης μάρκας.

Ακόμα πιο εξωφρενικές, αλλά απολύτως αξιόπιστες, είναι οι καταγγελίες που έχουμε στη διάθεσή μας ότι η διεύθυνση σε διάφορες φυλακές υποχρεώνει τους κρατούμενους να αποκαθιστούν με δικά τους έξοδα φθορές στην υποδομή των κελιών (βρύσες, νιπτήρες, λεκάνη τουαλέτας,) ή να πληρώνουν οι ίδιοι το βάψιμο του κελιού τους – αν και εφόσον φυσικά έχουν την οικονομική δυνατότητα, διότι διαφορετικά αναγκάζονται να χρησιμοποιούν κουβάδες. Όσον αφορά τον κοινόχρηστο εξοπλισμό, όπως μάτια κουζίνας, ψυγεία, βρύσες, σιφόνια, ψύκτες νερού, αν χαλάσουν, η απάντηση είναι «θα φέρουμε εξωτερικό συνεργείο, θα σας πούμε πόσο κοστίζει και αν συμφωνείτε το φτιάχνετε, διαφορετικά αφήστε το έτσι»! Έχουμε μάλιστα στα χέρια μας και τιμοκαταλόγους που επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές.

Προτείνουμε:
·        Άμεση αποκατάσταση των ζημιών και φθορών στις φυλακές από τον προϋπολογισμό των φυλακών.
·        Επανεξέταση ατων συμβάσεων με σούπερ μάρκετ. Λογιστικό έλεγχο για υπερτιμολογήσεις.
·        Οι κρατούμενοι να έχουν δικαίωμα να προμηθευτούν ηλεκτρονικές συσκευές, ρούχα, είδη προσωπικής υγιεινής κ.λ.π. από όποιο κατάστημα επιθυμούν με αποστολή από το κατάστημα στον αγοραστή. Όλες οι φυλακές έχουν τη δυνατότητα ελέγχου των προϊόντων με ηλεκτρονικά μέσα.
·        Παροχή επιδόματος στους άπορους κρατούμενους ή κουπόνια αγορών, ώστε να προμηθεύονται όσα προϊόντα έχουν ανάγκη. Να δίνεται σε όλους τους άπορους μηνιαίο πακέτο ειδών ατομικής υγιεινής και πρώτης ανάγκης.
·        Αύξηση του προϋπολογισμού για τη σίτιση των κρατουμένων. Εφαρμογή ειδικού διαιτολογίου για τους ασθενείς και πλήρους διαιτολογίου για όλους τους κρατούμενους.
·        Επαρκής θέρμανση και ζεστό νερό σε όλες τις φυλακές.

3. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη

3.1 Νοσοκομείο κρατουμένων Κορυδαλλού «Άγιος Παύλος»
Το νοσοκομείο κρατουμένων Κορυδαλλού «Άγιος Παύλος» είναι μια «αποθήκη ψυχών» όπου στοιβάζονται οι ασθενείς χωρίς να τους παρέχεται η απαραίτητη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Δεν ανήκει στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) -όπως όλα τα νοσοκομεία και ιατρεία- αλλά στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Σε αυτό έχουν δικαίωμα πρόσβασης μόνο οι άντρες κρατούμενοι καθώς δεν υπάρχουν πτέρυγες για τις γυναίκες και τους ανήλικους, με αποτέλεσμα όταν χρειάζεται να μεταφερθούν σε νοσοκομείο, να περιμένουν επ’ αόριστον, δέσμιοι της γραφειοκρατίας.

Συγκεκριμένα:
·        Το νοσοκομείο έχει 10 θαλάμους 6x6, στον καθένα από τους οποίους «νοσηλεύονται» 12-14 ασθενείς. Κάθε θάλαμος έχει δυο κομοδίνα, ενώ δεν υπάρχουν καρέκλες, ούτε σεντόνια, σαπούνια, χαρτί υγείας. Τα κρεβάτια είναι κουκέτες, κάτι που απαγορεύεται σε όλα τα νοσοκομεία, καθώς υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των ασθενών.
·        Δεν γίνεται καμία διάκριση ασθενών –εκτός από τους οροθετικούς- κι έτσι στον ίδιο θάλαμο κρατούνται φυματικοί, νεφροπαθείς, καρκινοπαθείς, ακρωτηριασμένοι κ.λπ. Υπάρχουν 2 μόνο αναπηρικά καρότσια για να εξυπηρετούνται όσοι θέλουν να πάνε τουαλέτα (η οποία δεν είναι ειδικά διαμορφωμένη), ενώ σε κάθε ακτίνα αντιστοιχούν δύο τουαλέτες και ένα μπάνιο.
·        Δεν υπάρχει υποδομή ιατρικού εξοπλισμού και το νοσοκομείο θυμίζει περισσότερο ιατρείο.
·        Ο γιατρός δεν επισκέπτεται τους ασθενείς, αλλά οι ασθενείς τον γιατρό με αποτέλεσμα να περιμένουν ώρες για μια εξέταση. Στο διάδρομο αναμονής για την εξέταση από γιατρό δεν υπάρχουν καθίσματα με αποτέλεσμα την πολύωρη ορθοστασία των ασθενών.
·        Οι φυματικοί ασθενείς κρατούμενοι δεν προαυλίζονται επαρκώς.
·        Σε κάθε θάλαμο υπάρχουν 10 με 15 κρεβάτια χωρίς διάδρομο ανάμεσα και χωρίς τραπέζια φαγητού.
·        Δεν παρέχεται ειδική διατροφή σε κατηγορίες ασθενών που την έχουν ανάγκη, όπως σε διαβητικούς, καρκινοπαθείς κ.α.
·        Λόγω έλλειψης των απαραίτητων φαρμάκων οι ασθενείς του HIV-AIDS διακόπτουν κατά διαστήματα την αγωγή τους και η ζωή τους τίθεται σε κίνδυνο. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται για όλους τους ασθενείς κατά διαστήματα.
·        Οι γυναίκες και οι ανήλικοι κρατούμενοι δεν έχουν πρόσβαση στο νοσοκομείο της φυλακής. Οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτούνται για τη μεταφορά τους σε δημόσιο νοσοκομείο μπορούν να αποβούν μοιραίες.
·        Υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού.
·        Υπάρχει έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, με αποτέλεσμα ασθενείς κρατούμενοι με λιγότερο σοβαρά προβλήματα υγείας να εκτελούν χρέη νοσοκόμων.
·        Οι ανάπηροι κρατούμενοι παραμένουν καθηλωμένοι στα κρεβάτια τους λόγω έλλειψης υποδομών.
·        Ασθενείς κοιμούνται στο πάτωμα, λόγω έλλειψης κρεβατιών.

3.2 Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στις φυλακές
Σε όλες τις φυλακές παρατηρείται εγκληματική έλλειψη γιατρών κατά παράβαση του άρθρου 27, ΣΚ. Στις περισσότερες δεν υπάρχει ούτε ένας μόνιμος γιατρός και οι ανάγκες καλύπτονται από επισκέπτες γιατρούς ή γιατρούς κρατούμενους. Πολλές φορές οι κρατούμενοι καλούν γιατρό στη φυλακή (κυρίως οδοντίατρο), πληρώνοντας οι ίδιοι την επίσκεψη, με αποτέλεσμα όσοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να μην έχουν πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι είναι εκείνοι που κρίνουν αν κάποιος κρατούμενος αν χρειάζεται και αν υπάρχει εκείνη την ώρα η δυνατότητα να μεταφερθεί σε νοσοκομείο της περιοχής. Τον τελευταίο καιρό έχουμε δεχθεί καταγγελίες για θανάτους κρατουμένων, που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν υπήρχε γιατρός στη φυλακή. Θυμίζουμε ότι στις 3 Φεβρουαρίου 2015, στις φυλακές Δομοκού, 52χρονος κρατούμενος πέθανε, καθώς δεν μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο έγκαιρα, παρότι από το πρωί της προηγούμενης μέρας διαμαρτυρόταν για πόνους στο στήθος και δυσφορία. Ήταν ο τρίτος θάνατος κρατούμενου σε διάστημα λίγων ημερών.



Προτείνουμε:
·        Άμεση πρόσληψη γιατρών και νοσηλευτών που να καλύπτουν την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των κρατουμένων σε 24ωρη βάση. Μέχρι την ολοκλήρωση των προσλήψεων να επιτραπεί σε ιατρικούς συλλόγους και κοινωνικά ιατρεία να εξετάσουν όλους τους κρατούμενους. Επίσης να δοθεί εντολή στα δημόσια νοσοκομεία, ώστε οι γιατροί να κάνουν εφημερίες και στις φυλακές. Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό των φυλακών να υπάγεται στο ΕΣΥ και όχι στο υπουργείο Δικαιοσύνης.
·        Να ολοκληρωθεί η διαδικασία υπαγωγής του νοσοκομείου κρατουμένων Κορυδαλλού στο ΕΣΥ, συμπεριλαμβάνοντας και πτέρυγες για τις γυναίκες και τους ανήλικους, και επίσης να στελεχωθεί και να αποκτήσει υλικοτεχνική υποδομή, όπως προβλέπεται για κάθε νοσοκομείο.
·        Να καθιερωθεί ο κατ’ οίκον περιορισμός για όσους ασθενείς κρατούμενους δεν είναι αυτοεξυπηρετούμενοι, και όσοι κρατούμενοι έχουν διαγνωστεί με ανήκεστο βλάβη να αποφυλακιστούν.
·        Ενδοσωματικοί έλεγχοι. Οι ενδοσωματικοί έλεγχοι συνιστούν εξευτελιστική και ταπεινωτική μεταχείριση και πρέπει να καταργηθούν ολοσχερώς.

4. Εκπαίδευση και εργασία

Σε πολλές φυλακές τα σχολεία υπολειτουργούν, ενώ σε άλλες δεν προβλέπεται κανένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Επίσης, δεν είναι λίγες οι φορές που μαθητές ή φοιτητές κρατούμενοι μετάγονται σε άλλη φυλακή και διακόπτουν βίαια τις σπουδές τους. Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα ισχύοντα, προκειμένου κάποιος κρατούμενος να πάει σχολείο θα πρέπει να μην έχει πειθαρχικά παραπτώματα. Δεδομένου όμως ότι οι πειθαρχικές ποινές επιβάλλονται διά ασήμαντον αφορμή, πολλοί κρατούμενοι που θέλουν να πάνε σχολείο στερούνται αυτή τη δυνατότητα λόγω πειθαρχικού φακέλου. Άλλες φορές, πάλι, διακόπτουν το σχολείο γιατί υπέπεσαν σε πειθαρχικό παράπτωμα.
Ο θεσμός της εργασίας, λόγω του ευεργετικού υπολογισμού των ημερών έκτισης ποινής, είναι ιδιαίτερα πετυχημένος. Ωστόσο, δεν έχουν όλοι οι κρατούμενοι πρόσβαση στα μεροκάματα, ενώ υπάρχει ανώτατο όριο αναγνώρισης μεροκάματων στα τέσσερα χρόνια. Επιπλέον, τα μεροκάματα δεν προσφέρουν εφόδια για την επανένταξη των κρατουμένων, μετά την αποφυλάκισή τους. Δεν είναι λίγες οι καταγγελίες κρατουμένων ότι τα μεροκάματα δίνονται επιλεκτικά σε όσους έχουν επιδείξει ιδιαίτερη συμπεριφορά στη φυλακή, ενώ απορρίπτονται αναίτια σε άλλους.

Προτείνουμε:
·        Να υπάρχει σχολείο σε κάθε φυλακή. Να απαγορεύεται η μεταγωγή μαθητή κρατούμενου μέχρι να τελειώσει το σχολείο. Να αρθούν οι περιορισμοί των πειθαρχικών για τη φοίτηση στο σχολείο.
·        Οι κρατούμενοι φοιτητές να βρίσκονται σε φυλακή κοντά στη σχολή τους και να απαγορεύεται η μεταγωγή τους σε άλλη φυλακή μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών τους. Να τους επιτρέπεται να παρακολουθούν και να δίνουν μαθήματα με τη φυσική τους παρουσία στη σχολή τους και όχι εξ αποστάσεως. Να έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονική βιβλιοθήκη και υπολογιστές.
·        Να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για όλους τους κρατούμενους. Να αναγνωρίζονται ένσημα για την εργασία των κρατουμένων, που θα υπολογίζονται και στα συντάξιμα χρόνια. Να δίνεται αμοιβή έναντι της εργασίας που δεν συνυπολογίζεται στη μείωση της ποινής. Να δημιουργηθούν βιοτεχνίες/εργαστήρια, όπου οι κρατούμενοι θα εργάζονται, αποκτώντας συγχρόνως και εφόδια που θα τους βοηθήσουν κατά την αποφυλάκισή τους (π.χ. ηλεκτρολόγοι, μάγειρες, τεχνικοί ηλεκτρονικών υπολογιστών, βιοτέχνες, αρτοποιοί κ.λ.π.). Τα παραγόμενα είδη να πωλούνται και τα έσοδα να εντάσσονται στον προϋπολογισμό της φυλακής.
·        Να παρέχονται άδειες εργασίας σε όσους έχουν βρει δουλειά εκτός φυλακής. Το προβλέπει ο νόμος, αλλά έχει δοθεί ελάχιστες φορές.

5. Ελεύθερος χρόνος

Ο χρόνος στη φυλακή είναι μονότονος, ενώ δεν υπάρχει κανενός είδους ψυχαγωγία. Η μοναδική πρόβλεψη είναι η τηλεόραση. Όπου υπήρχε αίθουσα ψυχαγωγίας έχει μετατραπεί σε θάλαμο κρατουμένων. Όπου υπήρχαν όργανα άθλησης και ψυχαγωγίας έχουν καταστραφεί. Για παράδειγμα, στην Τρίπολη δεν υπάρχουν ρακέτες ή μπαλάκια του πινγκ πονγκ, έχει μείνει μόνο το τραπέζι, ενώ στο Ναύπλιο δεν υπάρχουν μπάλες. Επιπλέον τα προαύλια των φυλακών είναι έρημοι τόποι. Δεν έχουν σκίαστρα, δεν έχουν παγκάκια, δεν έχουν καν πράσινο. Μόνο είναι τσιμέντο, συρματοπλέγματα και ψηλοί τοίχοι. Γι’ αυτό και πολλοί κρατούμενοι προτιμούν να κάθονται στους διαδρόμους ή τα κελιά τους παρά να βγαίνουν έξω. Επίσης, δεν υπάρχει πλέον κανένας προϋπολογισμός για ψυχαγωγία (προβολές ταινιών, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, χορός, δημιουργική απασχόληση) με αποτέλεσμα όσες δράσεις γίνονται να εκπονούνται είτε από ομάδες που έχουν εξασφαλίσει ευρωπαϊκά προγράμματα είτε σε εθελοντική βάση, και με την προϋπόθεση πάντα ότι θα το επιτρέψει η διεύθυνση της φυλακής.

Προτείνουμε:
·        Αναμόρφωση των προαύλιων χώρων και των αιθουσών ψυχαγωγίας.
·        Να δίνονται άδειες σε ομάδες που θέλουν να υλοποιήσουν ψυχαγωγικά προγράμματα.
·        Να αποκτήσουν πρόσβαση οι κρατούμενοι σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
·        Απαγόρευση οποιασδήποτε λογοκρισίας σε βιβλία και έντυπο υλικό: Το δικαίωμα στην ενημέρωση και την αυτομόρφωση τείνει να αποτελεί ζήτημα της διακριτικής ευχέρειας του κάθε αρχιφύλακα.

6. Επικοινωνία

Οι κρατούμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τους συγγενείς τους (έως τετάρτου βαθμού) είτε μέσω τηλεφώνου είτε μέσω αλληλογραφίας είτε μέσω επισκεπτηρίων. Δεν υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας με άλλα πρόσωπα, εκτός αν το συμβούλιο της φυλακής κατ’ εξαίρεση εγκρίνει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Σε κάθε ακτίνα υπάρχουν δύο ή τέσσερα καρτοτηλέφωνα, εκ των οποίων λειτουργούν ένα ή δύο. Τις τηλεκάρτες τις αγοράζουν οι κρατούμενοι, όσοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με κανέναν. Η πρόσβαση στο τηλέφωνο γίνεται μόνο τις ώρες που είναι ανοιχτά τα κελιά, με αποτέλεσμα να μην μπορεί ο κρατούμενος να επικοινωνήσει με κάποιον οικείο του όταν το έχει ανάγκη.
Το επισκεπτήριο γίνεται με τζάμι και τηλέφωνο. Όμως τα περισσότερα τηλέφωνα δεν λειτουργούν ενώ τα τζάμια είναι λερωμένα ή σπασμένα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει οπτική επαφή. Τα ελεύθερα επισκεπτήρια είναι εξαιρετικά περιορισμένα και πάντα με την παρουσία σωφρονιστικών υπαλλήλων, κάτι που δεν επιτρέπει την ουσιαστική επικοινωνία. Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι η απόσταση του τόπου διαμονής της οικογένειας από τις φυλακές όπου βρίσκεται ο κρατούμενος, και καθώς οι περισσότεροι κρατούμενοι βρίσκονται μακριά από τον τόπο διαμονής της οικογένειάς τους, δεν δέχονται επισκεπτήρια, λόγω οικονομικών δυσκολιών της οικογένειας. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το επισκεπτήριο στη φυλακή του Μαλανδρίνου διαρκεί μόλις πέντε λεπτά καθώς υπάρχει ένα και μοναδικό δρομολόγιο του λεωφορείου της γραμμής. Έτσι, σχεδόν κανένας κρατούμενος δεν έχει επισκεπτήριο, εκτός αν ο επισκέπτης έχει την οικονομική δυνατότητα να πάει με δικό του μέσο ή να διανυκτερεύσει.

Προτείνουμε:
·        Οι κρατούμενοι να βρίσκονται κοντά στον τόπο διαμονής της οικογένειάς τους. Όπου δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, να επιχορηγούνται τα μεταφορικά έξοδα για δύο επισκεπτήρια το μήνα.
·        Να μετατραπούν οι χώροι αναμονής και να αποκτήσουν στέγαστρα και παγκάκια ώστε οι επισκέπτες να κάθονται.
·        Να διευρυνθούν τα ελεύθερα επισκεπτήρια και να επιτρέπεται η συνεύρεση των ζευγαριών. Να καταργηθεί το τζάμι και το τηλέφωνο. Το επισκεπτήριο να έχει μεγαλύτερη διάρκεια, η διάρκειά του να διευρυνθεί και να τηρηθεί ο νόμος (άρθρο 52 ΣΚ) ώστε ο ελάχιστος και όχι ο ανώτατος χρόνος επισκεπτηρίων να είναι η μισή ώρα.
·        Να τοποθετηθούν τηλέφωνα σε όλα τα κελιά, διαφορετικά να επιτραπούν κινητά τηλέφωνα που δεν θα έχουν δυνατότητα πρόσβασης στο ίντερνετ, ηχογράφησης καθώς και κάμερα. Να δίνονται επαρκείς δωρεάν τηλεκάρτες στους άπορους το μήνα, διαφορετικά ο κρατούμενος να έχει τη δυνατότητα να τηλεφωνήσει με χρέωση του καλούντος.

7. Άδειες

Εδώ και ένα χρόνο έχουν επί της ουσίας καταργηθεί οι άδειες. Οι κρατούμενοι καταγγέλλουν ότι παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις τους, συνεχώς απορρίπτεται το αίτημά τους για άδεια για λόγους δημόσιας ασφάλειας! Ορισμένοι, μάλιστα, καταγγέλλουν ότι τους ζητούνται ανταλλάγματα για την έγκριση της πολυπόθητης άδειας.

Προτείνουμε:
·        Διεύρυνση του θεσμού της άδειας και κατάργηση των περιορισμών για κάποιες κατηγορίες ποινών. Να μειωθεί ο αναγκαίος χρόνος ελάχιστης έκτισης  της για την πρόσβαση στην άδεια.
·        Η απόρριψη της άδειας να αιτιολογείται επαρκώς και να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια. Ο όρος της εκτίμησης για καλή χρήση της αδείας (άρθ. 55, παρ.1. εδ.4, ΣΚ) να διαγραφεί.
·        Κάλυψη οδοιπορικών στους άπορους κρατούμενους. Υπάρχει σχετική πρόβλεψη στον σωφρονιστικό κώδικα, άρθ. 56 παρ.4.. Η διάταξη όμως αυτή δεν εφαρμόζεται. Πρέπει να εφαρμοστεί ο νόμος.
·        Να δίνονται άδειες και στους αλλοδαπούς κρατούμενους, ανεξάρτητα από την απουσία συγγενικών τους προσώπων στη χώρα, όπως προβλέπει το άρθ.54 παρ. 4, ΣΚ. Πρέπει να εφαρμοστεί ο νόμος.
·        Αύξηση των ημερών αδείας από 5 σε 7, επιπλέον των οδοιπορικών.

8. Αγροτικές φυλακές

Οι αγροτικές υπολειτουργούν παρόλο που σε όλες τις υπόλοιπες φυλακές υπάρχει υπερπληθυσμός κρατουμένων. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι κατά την επίσκεψή μας (28/5/2014) τόσο στην αγροτική φυλακή της Τίρυνθας όσο και στην κλειστή φυλακή του Ναυπλίου διαπιστώσαμε τα εξής: ότι στην αγροτική της Τίρυνθας αν και προβλέπονται 300 θέσεις, οι κρατούμενοι ήταν μόλις 138, ενώ στην κλειστή φυλακή Ναυπλίου προβλέπονται 300 κρατούμενοι και διέμεναν 622.

Προτείνουμε:
·        Να εγκριθούν οι αιτήσεις που εκκρεμούν για μεταγωγή σε αγροτική φυλακή.
·        Να μειωθούν τα προαπαιτούμενα για μεταγωγή σε αγροτική φυλακή και να αυξηθούν τα κίνητρα.
·        Να διευρυνθεί ο θεσμός των αγροτικών φυλακών και σε αστικές περιοχές με τη μετατροπή κλειστών φυλακών σε ανοιχτού τύπου.
·        Να επεκταθεί το δικαίωμα και στις γυναίκες κρατούμενες.
·        Και στην περίπτωση των αγροτικών φυλακών θα πρέπει να αναγνωρίζονται ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ένσημα, όπως και να δίνεται μισθός για την εργασία που δεν συνυπολογίζεται στη μείωση της ποινής.

9 Φυλακές ανηλίκων

Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων το 2008-2010 πραγματοποίησε καμπάνια για την κατάργηση των φυλακών ανηλίκων, συγκεντρώνοντας πάνω από 10.000 υπογραφές. Παρότι η παραβατικότητα των ανηλίκων είναι περιορισμένη έχει διαπιστωθεί ότι οι περισσότεροι ανήλικοι κρατούμενοι επιστρέφουν στη φυλακή στην ενήλικη ζωή τους. Δεν θα επεκταθούμε σε ανάλυση των συνθηκών κράτησης ή στις συνέπειες που έχει ο εγκλεισμός των ανηλίκων, αφού το υπουργείο δεσμεύτηκε στην κατάργησή τους.

Προτείνουμε:
·        Κατάργηση των φυλακών ανηλίκων. Και αντ’ αυτών να δημιουργηθούν ανοιχτές δομές φροντίδας και φιλοξενίας.
·        Κατάργηση της φυλάκισης των ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων και μεταναστών.


10. Φυλακές Ελεώνα Θηβών

10.1. Μωρομάνες
Αυτή τη στιγμή κρατούνται στις φυλακές της Θήβας 18 γυναίκες με τα παιδιά τους. Τους προηγούμενους μήνες έφτασαν να ξεπερνούν τις 25. Ο θάλαμος για τις μωρομάνες έχει έναν μακρύ διάδρομο. Τα κελιά είναι αντικριστά και σε αυτά διαμένουν δύο μάνες με το παιδί ή τα παιδιά τους. Υπάρχει ένας μικρός χώρος που έχει ζωγραφιστεί για να θυμίζει παιδικό σταθμό, με ελάχιστα παιχνίδια. Δεν υπάρχει παιδίατρος ούτε εμβόλια για τα παιδιά, και ο εμβολιασμός των παιδιών επαφίεται στην καλή θέληση συλλογικοτήτων εκτός φυλακής. Τα παιδιά μένουν στη φυλακή μέχρι να γίνουν 3 ετών και έχουν δικαίωμα το Σαββατοκύριακο να βγαίνουν από τη φυλακή αν τα παραλάβει ο πατέρας ή οι παππούδες τους. Τις υπόλοιπες μέρες και ώρες βρίσκονται υπό συνεχή εγκλεισμό καθώς το σχολικό λεωφορείο που υπήρχε παλιά και τα μετέφερε τις πρωινές ώρες στον παιδικό σταθμό, βρίσκεται  πλέον εκτός λειτουργίας.
Επιπλέον, σ’ αυτή την πτέρυγα κρατούνται και οι ανήλικες, οι οποίες αρκετές φορές πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης των ενηλίκων γυναικών.

Προτείνουμε:
·        Ο αποχωρισμός της μάνας από το παιδί στα τρία του χρόνια είναι ιδιαίτερα ψυχοφθόρος, ως εκ τούτου πρέπει να καταργηθεί η προφυλάκιση ή η κάθειρξη γονιών που έχουν υπό την επιμέλειά τους νήπια. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η ποινή να εκτίεται με τη μορφή του κατ’ οίκον περιορισμού μέχρι το παιδί να συμπληρώσει τα πέντε του χρόνια.
·        Σε περίπτωση που ο κρατούμενος γονιός ανήλικων τέκνων δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να τα συντηρήσει να του δίνεται μηνιαίο προνοιακό επίδομα.

11. «Φιλοξενούμενοι» κρατούμενοι

Τις προηγούμενες μέρες 26 «φιλοξενούμενοι» κρατούμενοι μετανάστες πραγματοποίησαν απεργία πείνας με μοναδικό αίτημα την αποφυλάκισή τους. Πρόκειται για ένα θεσμό, που δεν προβλέπεται από κανένα νόμο. Αφορά τους κρατούμενους που έχουν  πρόσθετη ποινή τη δικαστική απέλαση και δεν δύνανται να απελαθούν μετά την έκτιση της ποινής τους. Ως εκ τούτου κρατούνται στη φυλακή, στερούμενοι όλα τα προνόμια που είχαν ως κρατούμενοι, μέχρι να γίνει εφικτή η απέλασή τους.

Προτείνουμε:
·        Κατάργηση του θεσμού των «φιλοξενούμενων» κρατουμένων. Όσοι εκτίουν την ποινή τους να αποφυλακίζονται.
·        Αλλοδαποί κρατούμενοι που επιθυμούν να υποβάλλουν αίτηση για άσυλο πρέπει να διευκολύνονται με κάθε τρόπο από τη διεύθυνση της φυλακής. Το αυτό πρέπει να ισχύει και για όσους έχουν υποβάλλει αίτηση για άσυλο πριν από την καταδίκη τους και αναμένουν τη συνέντευξή τους. Επίσης σε περίπτωση που λήγουν τα νομιμοποιητικά τους έγγραφα να έχουν τη δυνατότητα ανανέωσης. Η ύπαρξη διερμηνέων και κατατοπιστικών φυλλαδίων σε γλώσσα που να κατανοούν είναι απαραίτητη.

12. Βία και αυθαιρεσία

Δεν είναι λίγα τα περιστατικά βίας και αυθαιρεσίας σωφρονιστικών υπαλλήλων και εξωτερικής φρουράς έναντι των κρατουμένων. Θυμίζουμε τη δολοφονία του Ιλι Καρέλι, ο οποίος βασανίστηκε μέχρι θανάτου στις φυλακές Νιγρίτας Σερρών. Θυμίζουμε τις επιχειρήσεις των ΕΚΑΜ σε Μαλανδρίνο, Γρεβενά, Γιάννενα, Δομοκό, Κορυδαλλό, όπου βασανίστηκαν κρατούμενοι με τέιζερ, γκλομπς κ.λπ., ενώ καταστράφηκαν όλα τους τα πράγματα. Κάθε φορά που έρχεται στο φως της δημοσιότητας μια τέτοια καταγγελία δίνεται εντολή για διεξαγωγή ΕΔΕ, η οποία θάβεται σε κάποιο συρτάρι και κανείς δεν τιμωρείται. Ενδεικτικά αναφέρουμε την προαγωγή του πρώην διευθυντή της φυλακής στη Νιγρίτα Σερρών, ο οποίος είναι υπόδικος για υπόθαλψη εγκληματία στη δολοφονία του Ι. Καρέλι. Ακόμα δεν είναι λίγες οι καταγγελίες που έχουμε για τα μπλε κελιά στο Ψυχιατρείο του Κορυδαλλού, όπου κρατούμενοι παραμένουν γυμνοί για ημέρες, χωρίς τροφή και νερό με συνεχείς ξυλοδαρμούς. Κελιά απομόνωσης (πειθαρχεία) υπάρχουν σε όλες τις φυλακές, τα οποία λειτουργούν ως «σωφρονιστήρια» και των οποίων ο ρόλος δεν έχει διερευνηθεί ποτέ. Τούρκος υπόδικος, στις φυλακές Ναυπλίου έχει καταγγείλει ουκ ολίγες φορές τον ξυλοδαρμό του από σωφρονιστικούς υπαλλήλους. Απευθύνθηκε στην εισαγγελέα, αλλά εκείνη αρνήθηκε να διερευνήσει την υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι υπάλληλοι της δικαιοσύνης αποκλείεται να έκαναν κάτι τέτοιο. Είναι γνωστό ότι η πλειοψηφία των υπαλλήλων δεν έχει περάσει από κανενός είδους εκπαίδευση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα, οι υπάλληλοι της δημοτικής αστυνομίας που διορίστηκαν στις φυλακές ύστερα από την κατάργηση του κλάδου τους, όπως και ο διορισμός ειδικών φρουρών χωρίς καμία εκπαίδευση. Πάνω από μια πενταετία δεν λειτουργεί η σχολή σωφρονιστικών υπαλλήλων. Ο νόμος έχει τροποποιηθεί ώστε να δουλεύουν στη φυλακή και να εκπαιδεύονται (δίμηνη εκπαίδευση) όταν προβλεφθεί κονδύλι γι’ αυτό.

Προτείνουμε:
·        Περιορισμό της πρακτικής των αιφνίδιων ελέγχων, ιδίως κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η διεξαγωγή των ελέγχων δεν πρέπει να συνιστά εξευτελιστική και ταπεινωτική μεταχείριση, θίγοντας την αξιοπρέπεια των κρατουμένων και προκαλώντας φθορές στα προσωπικά τους αντικείμενα. Οι αιφνίδιοι έλεγχοι θα πρέπει να καταχωρούνται σε ειδικό προς τούτο βιβλίο του καταστήματος, ώστε να είναι δυνατός ο έλεγχος της συχνότητας και της νομιμότητάς τους.
·        Παύση των σωφρονιστικών υπαλλήλων που χυδαιολογούν, προπηλακίζουν, εκβιάζουν κρατούμενους ή συγγενείς αυτών. Εξονυχιστική εξέταση αναφορών, καταγγελιών και μηνύσεων που κατατίθενται εναντίον τους για κατάχρηση εξουσίας, ξυλοδαρμούς, κακομεταχείριση κ.λ.π. Η ατιμωρησία τους προκαλεί, εξοργίζει και εντέλει αποκλείει το όποιο σωφρονιστικό έργο. Επίσης θα πρέπει να επανεξεταστεί το μνημόνιο συνεργασίας ανάμεσα στα Υπουργεία Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης σύμφωνα με το οποίο επιτρέπεται στα ΕΚΑΜ και την αστυνομία να επεμβαίνουν κατασταλτικά μέσα στις φυλακές.
·        Καταπολέμηση της διαφθοράς. Θα πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς (π.χ. πόθεν έσχες). Η κατοχή εκ μέρους σωφρονιστικών υπαλλήλων πολυτελών κατοικιών και οχημάτων συχνά αποτελεί θέμα συζήτησης τόσο μεταξύ των κρατουμένων όσο και των μελών της τοπικής κοινωνίας. Να υπάρχει περιορισμός στα χρόνια που μπορεί ένας υπάλληλος να εργαστεί στη φυλακή, (π.χ. τρία χρόνια εντός της φυλακής, τρία εκτός σε άλλες υπηρεσίες), ώστε να μην δημιουργούνται δίκτυα ανομίας.
·        Να τηρείται αυστηρό αρχείο αξιολόγησης από τη διεύθυνση της φυλακής για τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους και παράδοση αντιγράφων στους μηνυτές σε περίπτωση δίκης.
·        Θέσπιση αυστηρών προϋποθέσεων για την πρόσληψη και την προαγωγή  των σωφρονιστικών υπαλλήλων (επαρκή και ουσιαστικά τυπικά προσόντα, αξιολόγηση συμπεριφοράς κ.ά.) αλλά και διαρκής έλεγχος.
·        Σχολή σωφρονιστικών υπαλλήλων. Η σχολή σωφρονιστικών υπάλληλων θα πρέπει να λειτουργήσει και να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών. Επίσης σε τακτά χρονικά διαστήματα θα πρέπει οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι να παρακολουθούν επιμορφωτικά σεμινάρια.
·        Ενημέρωση για τα δικαιώματα των κρατουμένων. Το Υπουργείο θα πρέπει άμεσα να αποστείλει εγκύκλιο στα σωματεία των σωφρονιστικών υπαλλήλων και τις διευθύνσεις των φυλακών, με εκτενή και διεξοδική αναφορά στα δικαιώματα των κρατουμένων, υπερτονίζοντας τις προβλεπόμενες πειθαρχικές και άλλες ποινές σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων των κρατουμένων.

13. Τηλεφωνική γραμμή καταγγελιών, ομάδα επιθεώρησης και κοινωνικός έλεγχος

Προτείνουμε τη δημιουργία δωρεάν πανελλαδικής τηλεφωνικής γραμμής καταγγελιών και ομάδας επιθεώρησης που θα μπορεί να επισκέπτεται τους κρατούμενους και να ελέγχει όλους τους χώρους των φυλακών ανά πάσα στιγμή χωρίς προειδοποίηση. Επιπλέον πρέπει να υπάρχει πρόσβαση ΜΚΟ και τοπικών συλλογικοτήτων στις φυλακές.


                                                                                                Αθήνα 19 Φεβρουαρίου 2015

                                             ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ
                                                                              Βλαχάβα 11 και Αθηνάς, 3ος όροφος,
                                                                              Μοναστηράκι, Τ.Κ.10551 Αθήνα,
                                                                              τηλ: 6977029964
                                                                              e-mail: kratoymenoi@gmail.com
                                                                              www.tokeli.gr

-----------------------------
Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων δημιουργήθηκε λίγες εβδομάδες μετά τον τραγικό θάνατο τεσσάρων κρατουμένων στον Κορυδαλλό, οι οποίοι απανθρακώθηκαν στο κελί 80, στις 31 Μαρτίου 2006.
Στόχος της συλλογικότητάς μας ήταν και παραμένει να δίνει φωνή στους κρατούμενους και τις κρατούμενες, να δημοσιοποιεί τα αιτήματα και τις καταγγελίες τους, να παρεμβαίνει σε περιπτώσεις καταπάτησης των δικαιωμάτων τους, να κάνει γνωστά στην κοινωνία τα προβλήματα των κρατουμένων, να στηρίζει τους δίκαιους αγώνες τους, να διεκδικεί την αποσυμφόρηση των φυλακών, καθώς και την αποποινικοποίηση και αποαυστηροποίηση αδικημάτων με απώτερο στόχο την κατάργηση του θεσμού της φυλάκισης.
Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, 9 χρόνια τώρα, προσπαθεί να έχει συνεχή παρέμβαση στις φυλακές και την κοινωνία για όσα συμβαίνουν στις φυλακές και τα κρατητήρια όλης της χώρας και η οποιαδήποτε δράση της γίνεται εθελοντικά και αφιλοκερδώς. Για λόγους αρχής επίσης, η Πρωτοβουλία δεν αναλαμβάνει τη νομική εκπροσώπηση κρατουμένων σε υποθέσεις τους.
Νιώθοντας αγανάκτηση για όλα τα δικαιώματα που στερούνται οι κρατούμενοι/ες αλλά και οι συγγενείς τους και βλέποντας τη ζωή των πρώτων να χάνεται μέσα στα κελιά, προσπαθούμε να τους/τις ακούσουμε και να κάνουμε τη φωνή τους να ακουστεί. Οι κρατούμενοι και οι κρατούμενες χρειάζονται την υποστήριξή μας. Προωθούμε τα δικά τους αιτήματα και προβάλλουμε τις δικές τους ανάγκες.
Οι φυλακές πρέπει να σταματήσουν να εκδικούνται και να αγνοούν τα δικαιώματα των κρατουμένων και των ανθρώπων που τους αγαπούν.





ΑΡΧΕΙΟ