Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2009

Για τα μέτρα που εξήγγειλε το Υπουργείο Δικαιοσύνης

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2009,

Ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Καστανίδης, ανακοίνωσε μία σειρά μέτρων για την άμεση αποσυμφόρηση των φυλακών. Οι κρατούμενοι και οι κρατούμενες της χώρας κρίνουν ότι τα μέτρα αυτά δεν ικανοποιούν παρά στο ελάχιστο τα αιτήματά τους. Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, θεωρώντας απολύτως επείγουσα την κρατική παρέμβαση στο ζήτημα της εκρηκτικής κατάστασης που επικρατεί στις ελληνικές φυλακές και με άξονα την διαφύλαξη των δικαιωμάτων των κρατούμενων τα οποία συστηματικά παραβιάζονται στον υπάρχον καθεστώς, έχει να παρατηρήσει τα παρακάτω σε σχέση με τα μέτρα που εξήγγειλε η ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης:
1. Θεωρούμε καταρχάς θετικές τις ρυθμίσεις που αφορούν την τροποποίηση των προϋποθέσεων επιβολής προσωρινής κράτησης και περιοριστικών όρων καθώς και αυτές που αφορούν την εναλλακτική έκτιση της ποινής. Η εμπειρία όμως και ο τεράστιος αριθμός υποδίκων στις ελληνικές φυλακές έχει δείξει ότι, στο επίπεδο της εφαρμογής αυτών των μέτρων από τους δικαστές, κυριαρχούν συγκυριακές ερμηνείες του νόμου και απροθυμία να προκριθούν εξω-ιδρυματικές ποινές. Υπ’ αυτό το πρίσμα, θεωρούμε ότι δεν αρκεί η αυξημένη αιτιολογία που απαιτεί ο νόμος για την μη εφαρμογή τους αλλά απαιτείται αυτή να συνοδεύεται και από ένα πλέγμα ελεγκτικών ρυθμίσεων και μέτρων που θα περιορίζουν τις αυθαίρετες δικαστικές αποφάσεις.
Συγκεκριμένα: η εμπειρία έχει δείξει ότι οι περισσότερες προφυλακίσεις στηρίζονται στην αιτιολογία του «κινδύνου τέλεσης νέων εγκλημάτων». Η διατήρηση αυτής, αφήνει ένα “παραθυράκι” που μπορεί να γίνει “ανοιχτή πόρτα” για αυθαίρετες και άδικες προφυλακίσεις.
2. Θεωρούμε θετική τη διεύρυνση των περιπτώσεων εφαρμογής του ευεργετήματος της υφ’ όρον απόλυσης και την συμπερίληψη σ’ αυτές καταδίκων για παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών. Θεωρούμε, όμως, ότι η διατήρηση εξαιρέσεων, όπως αυτές που εξαγγέλθηκαν, δεν βασίζεται σε αντικειμενικά δικαιακά κριτήρια αλλά σε συγκυριακές αξιολογήσεις επικινδυνότητας οι οποίες παράγονται στο εξω-δικαιακό πεδίο και δημιουργούν, ως εκ τούτου, ανασφάλεια δικαίου. Πιστεύουμε ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να αφορούν όλους ανεξαιρέτως τους κρατούμενους, καθώς η βαρύτητα της ποινής θα διαφοροποιεί ούτως ή άλλως τον χρόνο των 3/5ων.
Συγκεκριμένα: Μέχρι στιγμής υπήρχαν κρατούμενοι δυο ταχυτήτων. Οι καταδικασθέντες για παράβαση του νόμου περί ναρκωτικών και οι υπόλοιποι. Οι πρώτοι έπρεπε να εκτίσουν τα 4/5 της ποινής τους ενώ οι δεύτεροι τα 3/5 της ποινής. Η κατάργηση αυτής της διάταξης, αποτελεί μία ανάσα για περίπου 5.000 κρατούμενους, ωστόσο θεωρούμε ότι θα έπρεπε να συνοδευτεί με κατάργηση όλων των ειδικών δυσμενών καθεστώτων έκτισης της ποινής σε βάρος των καταδικασμένων για ναρκωτικά, για πράξεις τρομοκρατίας κλπ.
3. Η επιχειρούμενη αποσυμφόρηση των φυλακών διαμέσου των εξαγγελθέντων μέτρων, αντιμετωπίζει μερικώς μόνον το φλέγον ζήτημα του σωφρονιστικού συστήματος, εντός του οποίου λειτουργεί ένα ιδιότυπο και αυθαίρετο τιμωρητικό σύστημα το οποίο δεν θίγουν οι παραπάνω ρυθμίσεις: εξευτελιστική μεταχείριση κρατουμένων με το πρόσχημα της ασφάλειας των φυλακών• παρεμπόδιση οποιουδήποτε κοινωνικού ελέγχου • ανεπαρκής έως ανύπαρκτη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη• αυθαίρετες αποφάσεις για την επιβολή πειθαρχικών ποινών• αναιτιολόγητες στερήσεις προνομίων όπως αυτό της χορήγησης αδείας κ.ο.κ. Θεωρούμε, ως εκ τούτου κατεπείγουσα και αναγκαία την θέσπιση ενός πλέγματος αυστηρών δικαστικών ελέγχων σε ό, τι αφορά την νομιμότητα της εκτέλεσης των ποινών και επανεξέταση του ζητήματος των πειθαρχικών ποινών που αποτελούν το μείζον πεδίο αυθαιρεσιών.
4. Θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρξει ιδιαίτερη νομοθετική ρύθμιση για τις μητέρες κρατούμενες, έτσι ώστε να εξαλειφθεί το φαινόμενο να τιμωρούνται, ουσιαστικά, μαζί μ’ αυτές και τα ανήλικα παιδιά τους
5. Στα εξαγγελθέντα μέτρα δεν τέθηκε καν το υπερεπείγον ζήτημα των δραστικών αλλαγών που απαιτούνται στο ζήτημα της εμπλοκής των παραβατικών ανηλίκων στους ποινικούς θεσμούς, όπως για παράδειγμα η διοικητική κράτηση τους. Θέση μας ήταν και παραμένει ότι θα πρέπει να καταργηθεί οποιαδήποτε μορφή εγκλεισμού των ανηλίκων και να ενισχυθεί το πλέγμα υποστηρικτικών θεσμών για εξω-ιδρυματική συνδρομή στις περιπτώσεις που αυτό κρίνεται σκόπιμο.
Με βάση τα παραπάνω, η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων δηλώνει την πρόθεση και την διαθεσιμότητά της να συμμετάσχει με προτάσεις στο δημόσιο διάλογο για το σωφρονιστικό σύστημα επιδιώκοντας να φέρει στο προσκήνιο τα αιτήματα των κρατουμένων για ριζικές αλλαγές στη φυλακή και στη ζωή τους. Δηλώνουμε ξανά, ότι θα σταθούμε στο πλευρό των κρατουμένων και θα φέρουμε τη δική τους φωνή στην κοινωνία.

ΑΡΧΕΙΟ