Δευτέρα, 21 Απριλίου 2008

«Μα, τότε, θα θέλουν να μπουν όλοι!»

"TA NEA"

Δευτέρα, 21 Απριλίου 2008

Του Κωστή Παπαϊωάννου

Το δόγμα της μηδενικής ανοχής θέλει τις φυλακές στεγανές αποθήκες ανθρώπων

«Η φυλακή αποτελεί μια ιστορία αίματος και πόνου. (...) Εκεί θα ζουν αναγκαστικά,όσο χρειάζεται,οι “κακοί΄”οι “άλλοι”,για να μπορούν να ζουν ήσυχα “οι καλοί”, “ εμείς”». (Ι. Μανωλεδάκης).

Κόπασε η εξέγερση στις φυλακές της Κέρκυρας, χωρίς αυτό να προμηνύει γενικότερη ύφεση. Τα αδιέξοδα του σωφρονιστικού συστήματος είναι χρόνια και συναρθρώνονται με την κυρίαρχη αντίληψη περί «σωφρονισμού», που βλέπει την εγκληματικότητα ως παθολογία συγκεκριμένων ατόμων ή ομάδων. Σκοπός αυτής της αντίληψης, να εξουδετερωθούν οι «άτακτοι» μέσω του εγκλεισμού τους σε ένα αθέατο άβατο. Κατά συνέπεια, οι εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων αντιμετωπίζονται ως αναγκαίο κακό. Τα δικαιώματα απαξιώνονται και διαμορφώνονται οι συνθήκες για την άνθηση ενός φοβικού εγωισμού των έξω απέναντι στους μέσα. Έτσι, οικοδομείται μία ευρεία συναίνεση στις πολιτικές ενίσχυσης της καταστολής και το αίτημα μείωσης του πληθυσμού των φυλακών ακούγεται «εξωτικό».

Παρ΄ όλα αυτά, η υπόθεση των φυλακών δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) απέστειλε στο υπουργείο Δικαιοσύνης τεκμηριωμένες προτάσεις σχετικά με τα δικαιώματα των κρατουμένων και τις συνθήκες κράτησης. Επισημαίνεται πως η κατασκευή νέων φυλακών- και η βελτίωση των υπαρχουσών- είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη, αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικά μέτρα για τη μείωση του αριθμού των κρατουμένων. Με άλλα λόγια, όσες φυλακές και να χτίσουμε η παρούσα σωφρονιστική πολιτική θα τις γεμίσει σύντομα. Ειδικότερα για τους ανηλίκους, ο εγκλεισμός θα πρέπει να γίνεται με εξαιρετική φειδώ και ως έσχατη κύρωση για βαριά αδικήματα, όχι απλώς για συνήθη πλημμελήματα με περιστασιακό χαρακτήρα. Επίσης, προτείνονται επείγοντα μέτρα άμεσης εφαρμογής, με κυριότερο την άρση του αποκλεισμού των φυλακών από την εποπτεία και τον έλεγχο ανεξάρτητων θεσμικών φορέων. Το «σωφρονιστικό άβατο» προβάλλεται εντέχνως ως απαραίτητο μέτρο ασφαλείας, ενώ στην ουσία αποτελεί θεμέλιο του σωφρονιστικού μας αδιεξόδου. Χαρακτηριστική η προφορική απάντηση που έδωσε στον γράφοντα ο τέως υπουργός Δικαιοσύνης αποκρούοντας το αίτημα να έχουν πρόσβαση στις φυλακές ο Συνήγορος του Πολίτη και η ΕΕΔΑ: «Μα, τότε, θα θέλουν να μπουν όλοι!».

Οι προτάσεις αφορούν επίσης τη λήψη άμεσων μέτρων στο πεδίο της πρόληψης και των συνθηκών κράτησης. Ο επείγων χαρακτήρας των προτάσεων αυτών πηγάζει από την πεποίθηση ότι στην εφαρμογή του Σωφρονιστικού Κώδικα και των ευεργετικών μέτρων που προβλέπονται από την νομοθεσία δεν χωρούν εκπτώσεις. Ιδιαίτερα μέτρα προτείνει η Επιτροπή για ειδικότερες κατηγορίες κρατουμένων, όπως οι εξαρτημένοι από ουσίες και οι υπό απέλαση αλλοδαποί.

Εν κατακλείδι, το πρόβλημα των φυλακών δεν έχει εύκολες λύσεις. Δεν μπορεί όμως η έλλειψη πόρων να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να δικαιολογήσει το δόγμα της μηδενικής ανοχής που θέλει τις φυλακές στεγανές αποθήκες ανθρώπων.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

http://www.tanea.gr/Article.aspx?d=20080421&nid=8282423

ΑΡΧΕΙΟ