Τετάρτη, 20 Ιουνίου 2007

«Πρέπει να μπει τέρμα στην ατιμωρησία»

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Γιώργος Καμίνης ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΧΡΗΣΤΟ ΖΕΡΒΑ

«Οι βιαιοπραγίες αστυνομικών κατά πολιτών θέτουν σοβαρό ζήτημα συνταγματικής νομιμότητας». Ο Συνήγορος του Πολίτη, Γ. Καμίνης, ταγμένος να περιφρουρεί τα ατομικά δικαιώματα, δεν μασάει τα λόγια του.


Με συνέντευξή του στην «Ε» ζητεί να μπει επιτέλους τέρμα στην ατιμωρησία και επισημαίνει ότι είναι άκρως επικίνδυνη για τη Δημοκρατία η ανέλεγκτη θεσμική παρεκτροπή των οργάνων της τάξης. Χαρακτηρίζει ανατριχιαστικό, χειρότερο από αυτό της «ζαρντινιέρας», το θέαμα του βασανισμού στο Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας και απορρίπτει ασυζητητί τους ισχυρισμούς ότι τα κρούσματα βίας και αυθαιρεσίας στην ΕΛ.ΑΣ. είναι «μεμονωμένα περιστατικά». Αποδίδει την ευθύνη για την έξαρση των φαινομένων αυτών στην έλλειψη βούλησης των κυβερνήσεων να λειτουργήσουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και να παταχθεί η παρανομία των αστυνομικών. Εκφράζει, τέλος, την ανησυχία του για τη διαφαινόμενη τάση να επικρατήσει μεταξύ των αστυνομικών το πρότυπο του «ένστολου τιμωρού», που ως αυτόκλητος «επιθεωρητής Κάλαχαν» θα αναλάβει να καθαρίσει τον κόσμο από την ανομία και τη διαφθορά!

**Ποια εντύπωση σάς προκάλεσε η παρακολούθηση του βίντεο με το συγκεκριμένο περιστατικό βίας στο Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας;


* «Ανατριχιαστική. Πρόκειται για θέαμα χειρότερο κι από αυτό της "ζαρντινιέρας". Εκεί είχαμε μόνον έναν βάρβαρο ξυλοδαρμό. Στην πρόσφατη περίπτωση τα δύο θύματα δεν βασανίζονται μόνον σωματικά, αλλά κυρίως ψυχικά, καθώς υπάγονται σε μια ακραία δοκιμασία αυτοεξευτελισμού».

**Τελικά, πόσο «μεμονωμένα» είναι τα κρούσματα βίας και αυθαιρεσίας στην ΕΛ.ΑΣ.;

* «Οσο η ίδια η ΕΛ.ΑΣ. δεν θα ρίχνει άπλετο φως στα περιστατικά που της καταγγέλλονται, δεν θα είμαστε σε θέση ούτε καν να εικάσουμε πόσα παραμένουν κρυφά. Η κοινωνία, όμως, θα παραμένει με την υποψία ότι όσο το φαινόμενο της ατιμωρησίας θα παρατείνεται τόσο θα αυξάνουν τα κρούσματα της αυθαίρετης βίας.

Ευτυχώς, κάποια από αυτά τα κρούσματα βγαίνουν στο φως τώρα τελευταία εξαιτίας της διάδοσης των σύγχρονων μέσων αποτύπωσης ήχου και εικόνας. Αυτό αποδεικνύουν τα περιστατικά της Θεσσαλονίκης και της Ομόνοιας».

Λεζάντα φωτογραφίας: Πρόκειται για θέαμα χειρότερο κι από αυτό της «ζαρντινιέρας». Εκεί είχαμε μόνον έναν βάρβαρο ξυλοδαρμό. Στην πρόσφατη περίπτωση τα δύο θύματα δεν βασανίζονται μόνον σωματικά, αλλά κυρίως ψυχικά, καθώς υπάγονται σε μια ακραία δοκιμασία αυτοεξευτελισμού

**Σε ποια συμπεράσματα κατέληξε ο Συνήγορος του Πολίτη σχετικά με την πρακτική της Αστυνομίας απέναντι στον πολίτη;

* «Επ' αυτού θα πρέπει να εγκαταλείψουμε τις αυταπάτες. Όσο θα υπάρχουν κατασταλτικοί μηχανισμοί, θα υπάρχει και το φαινόμενο της παρεκτροπής και της αυθαίρετης βίας. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι να λειτουργούν οι μηχανισμοί εκείνοι που παρέχουν την εγγύηση ότι τα φαινόμενα αυτά θα παραμένουν στη σφαίρα της εξαίρεσης. Αυτό το νόημα έχουν το πειθαρχικό δίκαιο και η δίκαιη αναζήτηση ευθυνών από τους παρανομούντες αστυνομικούς».

**Πού οφείλεται αυτή η γενικότερη ασυδοσία των οργάνων της τάξης;

* «Στο ότι δεν έχουν λειτουργήσει μέχρι σήμερα αυτοί οι εγγυητικοί μηχανισμοί. Δυστυχώς, το πρόσφατο περιστατικό, με όλο το ανατριχιαστικό σενάριο που το συνοδεύει (βιντεοσκοπήσεις βασανιστηρίων και ελεύθερη διακίνηση των αποτυπώσεων μεταξύ αστυνομικών), φαίνεται να υποδηλώνει ότι σε κάποιο τμήμα "μάχιμων" στελεχών της Αστυνομίας τείνει να επικρατήσει ένα είδος προτύπου που θα το αποκαλούσα "του ένστολου τιμωρού". Κάτι δηλαδή σαν τον "επιθεωρητή Κάλαχαν", ο οποίος μέσα στη γενική διαφθορά και ανομία που επικρατεί, παίρνει τον νόμο στα χέρια του και "καθαρίζει μόνος του". Αυτό το είδος προτύπου θα γιγαντώνεται όσο η εικόνα που έχουν τα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. για την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας τους θα μειώνεται. Πρόκειται για μεγέθη αντιστρόφως ανάλογα. Η σχέση αυτή αποδεικνύει ότι πραγματικά αποτελεσματική μπορεί να είναι μόνο η Αστυνομία που λειτουργεί με κανόνες. Και οι σημερινοί κανόνες δεν μπορεί να είναι άλλοι από αυτούς που επιβάλλει η δημοκρατική συνταγματική νομιμότητα. Η σχέση αυτή αποδεικνύει, άλλωστε, και πόσο ψεύτικο είναι το δίλημμα "ασφάλεια ή ατομικές ελευθερίες"».

**Πόσο επικίνδυνη για τη λειτουργία της Δημοκρατίας είναι η σχεδόν καθημερινή και ανέλεγκτη παρεκτροπή των οργάνων της τάξης;

* «Άκρως επικίνδυνη, στον βαθμό που αυξάνεται η συμμετοχή αστυνομικών σε τέτοιου είδους πράξεις ή έστω η ανοχή των συναδέλφων τους. Γιατί η Αστυνομία δεν είναι οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία. Έχει κύρια αποστολή την προστασία δύο σημαντικών συνταγματικών αγαθών, της δημόσιας τάξης και ασφάλειας. Στα συνταγματικά αυτά αγαθά περιλαμβάνονται και κρίσιμες πλευρές της ατομικής ελευθερίας του καθενός: ζωή, σωματική ακεραιότητα, περιουσία, ιδιωτικότητα κ.λπ. Όταν λοιπόν η αποστολή αυτή εκφυλίζεται στο ακριβώς αντίθετο, δηλαδή σε βιαιοπραγίες αστυνομικών οργάνων εναντίον των πολιτών, τίθεται ένα σοβαρό ζήτημα συνταγματικής νομιμότητας».

**Τι πρέπει να αλλάξει στο καθεστώς πειθαρχικών ελέγχων, απόδοσης ευθυνών και εκπαίδευσης του προσωπικού της ΕΛ.ΑΣ. ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα αστυνομικής βίας;

* «Η ειδική έκθεση που εκπόνησε το 2004 ο Συνήγορος του Πολίτη βασιζόμενος στην εμπειρία 170 υποθέσεων δίνει πλήρεις απαντήσεις για όλα τα στάδια της πειθαρχικής διαδικασίας. Από κάποιες αναγκαίες αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο του πειθαρχικού δικαίου έως θέματα εφαρμογής των διατάξεων (π.χ. εκτιμήσεις των αποδεικτικών μέσων, αναλογία της ποινής προς τη βαρύτητα του αδικήματος κ.λπ.). Αυτό όμως που πρέπει οπωσδήποτε να αλλάξει, εάν δεν θέλουμε να παραμείνουμε στα ίδια, είναι η κακώς εννοούμενη νοοτροπία συναδελφικής αλληλεγγύης που επικρατεί μεταξύ πολλών στελεχών της ΕΛ.ΑΣ. Πρέπει να μπει τέρμα στην ατιμωρησία. Είναι η έλλειψη βούλησης να παταχθεί η παρανομία που έφερε τα πράγματα σε αυτό το σημείο».

**Ποιες είναι οι ευθύνες των κυβερνήσεων στην άνδρωση αυτών των φαινομένων που οδηγούν σε καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;

* «Τα φαινόμενα αυτά εκκολάπτονται εδώ και πάρα πολλά χρόνια, δεν γεννήθηκαν χθες. Ευτυχώς, ζούμε πια σε ένα διεθνή περίγυρο που δεν ανέχεται αυτές τις καταστάσεις. Εδώ εντοπίζεται και η αξία τής ανοιχτής στο διεθνές, και κυρίως ευρωπαϊκό, περιβάλλον, δημοκρατικής Ελλάδας. Το ότι ακολουθούν, η μία μετά την άλλη, οι καταδίκες της χώρας από το Στρασβούργο δεν πρέπει να το βλέπουμε ως εθνική ήττα ή ταπείνωση, αλλά ως μια χρήσιμη υπόδειξη εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας των ελλειμμάτων που εμφανίζει η εθνική έννομη τάξη στο πεδίο της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τις καταδίκες αυτές πρέπει, λοιπόν, να τις δούμε ως μια χρήσιμη και ευπρόσδεκτη ευκαιρία. Για τον Συνήγορο του Πολίτη αποτελεί δικαίωση το γεγονός ότι το δικαστήριο του Στρασβούργου κάνει εκτενή αναφορά σε τμήμα της ειδικής έκθεσης του 2004. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι και στις δύο καταδίκες της Ελλάδας για αστυνομική βία τα θύματα απέκτησαν πρόσβαση στον φάκελο της (πειθαρχικής) υπόθεσης έπειτα από την παρέμβαση του Συνηγόρου. Έτσι μπόρεσε και το δικαστήριο να εντοπίσει τα κενά της πειθαρχικής διαδικασίας. Πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση "προστιθέμενη αξίας", και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο, του έργου του Συνηγόρου».

http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=20.06.2007,id=99627364

ΑΡΧΕΙΟ