Τρίτη, 26 Ιουνίου 2007

Κάλεσμα για συνάντηση-συζήτηση στο 10ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Μια πρωτοβουλία για τα δικαιώματα των φυλακισμένων μάλλον στέκεται αμήχανα μπροστά στο πρόβλημα του εγκλεισμού και τις πολλαπλές συνέπειες στο άτομο και την κοινότητα ευρύτερα. Και αυτό γιατί ίσως φανεί ότι δρα χωρίς την άμεση συμβολή των ίδιων των φυλακισμένων που υφίστανται την παραβίαση των δικαιωμάτων τους, τον αποκλεισμό και την καθημερινή προσβολή της αξιοπρέπειά τους.

Η επιθυμία μιας τέτοιας πρωτοβουλίας ξεκινάει από την επιθυμία των μελών της να καταγγείλει τις καθημερινές παραβιάσεις μέσα στους χώρους κράτησης, διαπερνάται από τη σκέψη να ασκήσει κριτική στην ποινική καταστολή που οδηγεί στις μεγάλες και εξοντωτικές ποινές και στοχεύει στη δημιουργία δεσμών με τους ίδιους τους κρατούμενους και τις κρατούμενες, ώστε να γίνει η φωνή τους στην κοινωνία εκτός φυλακών και ώστε να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες πέρα από τους συγγενείς των ίδιων. Όλα αυτά βέβαια ιδωμένα μέσα από το πρίσμα της αμφισβήτησης της έννοιας του σωφρονισμού, της ιστορίας των φυλακών και του αυτονόητου της τιμωρίας της απομόνωσης όποιου ή όποιας παραβαίνει τον νόμο και γίνεται αντιληπτός.

Σύμφωνα με το σωφρονιστικό κώδικα οι κρατούμενοι/ες στερούνται μόνο τη φυσική τους ελευθερία. Πράγμα που σημαίνει ότι συνεχίζουν να διατηρούν το δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην επικοινωνία και πάνω απ’όλα στην αξιοπρέπεια. Δυστυχώς όμως η πραγματικότητα δεν είναι έτσι…

Η κάθε κοινωνία ορίζει με διαφορετικό τρόπο –σε χρονικό φάσμα αλλά και σε πολιτισμικό ή τοπικό- τι είναι σωστό και τι λάθος, τι είναι αποδεκτό και τι όχι ποια “απόκλιση” γίνεται ανεκτή και ποια τιμωρείται. (Τις περισσότερες φορές με πολύ υποκριτικό τρόπο μάλιστα. Άλλωστε δεν κρατείται το σύνολο των παρανομούντων, αλλά ένα μέρος αυτών που έχουν γίνει αντιληπτοί να παρανομούν και μάλιστα το ποιος θα καταλήξει να «σωφρονιστεί» με ποινές στερητικές της ελευθερίας είναι καθαρά ταξικό ζήτημα). Έτσι για παράδειγμα η ελληνική κοινωνία και νομοθεσία του 2007 θεωρεί ότι πρέπει να διαβιούν σε καθεστώς κράτησης όσοι κάνουν χρήση ψυχοτρόπων ή ευφορικών ουσιών κάτι που θα προκαλούσε θυμηδία στην Ολλανδία ή στο κράτος του Βερολίνου.

Σε μια πρώτη προσπάθεια δημοσιοποίησης της ιδέας της πρωτοβουλίας θα αναφερθούμε στα αιτήματα των κρατουμένων όπως αυτά έχουν ακουστεί μετά τις εξεγέρσεις καθώς και σε βασικά δικαιώματά τους που καταπατούνται καθημερινά. Στόχος μας, πέρα από την ενημέρωση, είναι η διεύρυνση της πρωτοβουλίας με όσους και όσες ενδιαφέρονται για την προώθηση του συγκεκριμένου ζητήματος. Συγκεκριμένα:

* Υπερπληθυσμός. Να πάψουν να στοιβάζονται μέσα στους θαλάμους και στα κελιά τόσοι άνθρωποι. Οι ελληνικές φυλακές φιλοξενούν (sic) υπερδιπλάσιο αριθμό ατόμων από τη δυνατότητα χωρητικότητάς τους. Αυτό συνεπάγεται επίσης ότι δεν υπάρχει ποτέ η αίσθηση της ιδιωτικότητας, ή της ησυχίας, της στοιχειώδους ηρεμίας. Και η απάντηση σ’αυτό δεν είναι φυσικά η λειτουργία νέων φυλακών όπως προτείνεται…

* Άδειες. Να γίνεται χρήση του ευεργετικού μέτρου των αδειών. Παρά τις παραγράφους του σωφρονιστικού κώδικα το μέτρο δεν τηρείται, πολλώ δε μάλλον σε μετανάστες ή πρόσφυγες που θεωρείται ότι δεν μπορούν να δηλώσουν μόνιμη κατοικία.

* Μεταγωγές. Να μη χρησιμοποιούνται ως μέσο τιμωρίας – δες μετά τις εξεγέρσεις. Συνήθως γίνονται χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και όπως καταγγέλλουν οι ίδιοι οι κρατούμενοι κάτω από απάνθρωπες συνθήκες.

* Μεροκάματα. Να γίνεται χρήση από όλους και όλες η ρύθμιση με τα μεροκάματα. Τα μεροκάματα μετρούνται ως μέρες έκτισης της ποινής αλλά ταυτόχρονα αποτελούν δωρεάν εργασία στο Υπουργείο Δικαιοσύνης μιας και δεν υπάρχει οικονομική αποζημίωση.

* Χρόνος υποδικίας. Να εκδικάζονται γρήγορα οι υποθέσεις. Στις περισσότερες των περιπτώσεων υποχρεούνται να περιμένουν ως ένα χρόνο ή και περισσότερο για να εκδικαστεί η υπόθεσή τους.

* Χρήστες. Να ισχύει ό,τι και για όλες τις υπόλοιπες των ποινών όπου οι κρατούμενοι/ες εκτίουν τα 3/5 της ποινής τους. Για υποθέσεις όμως που έχουν να κάνουν με ουσίες οφείλουν να εκτίσουν τα 4/5. Περιττό να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει διαχωρισμός σε μαλακά και σκληρά «ναρκωτικά».

* Υπηρεσίες. Να υπάρχει ικανός αριθμός ιατρικού προσωπικού και κοινωνικών υπηρεσιών υποστήριξης των αναγκών των κρατουμένων.

* Εκπαιδευτικά προγράμματα. Να υπάρχει πρόσβαση σε όλους και όλες στα προγράμματα του Υπουργείου, του ΚΕΘΕΑ και άλλων οργανώσεων που παρεμβαίνουν στις φυλακές, χωρίς να γίνονται διακρίσεις. Ζητούμενο είναι επίσης το κατά πόσο είναι εφικτό να γίνονται προγράμματα στις φυλακές μακριά από τα αστικά κέντρα.

* Επικοινωνία. Να υπάρχει η δυνατότητα να επισκεφτεί τους κρατούμενους κάποιος/α που δεν είναι συγγενής πρώτου βαθμού. (Βάσει του νόμου δεν μπορείς π.χ. να δεις τη φίλη/ο σου αν δεν είσαι παντρεμένος/η). Να μην είναι περιορισμένο το επισκεπτήριο σε κάποιες μέρες και ώρες την εβδομάδα και φυσικά να φύγει το τζάμι ανάμεσα στα άτομα που συναντώνται.

* Καθημερινές ανάγκες. Να υπάρχει φροντίδα για τις στοιχειώδεις καθημερινές ανάγκες. Η ύπαρξη ζεστού νερού, και αξιοπρεπούς φαγητού, η λειτουργία αναγνωστηρίου και ο εμπλουτισμός των βιβλιοθηκών, η δυνατότητα να υπάρχει πρόσβαση στην αυλή περισσότερες ώρες τη μέρα και γενικότερα διευκολύνσεις για τη διαχείριση του χρόνου.

* Προφυλάκιση διαδηλωτών. Να σταματήσει η προφυλάκιση όσων συλλαμβάνονται σε πορείες και διαδηλώσεις.

* Ευεργετικές ρυθμίσεις. Να ισχύσουν ευεργετικά μέτρα όπως η 3ετής αναστολή για όλες τις ποινές.

* Βασανιστήρια. Να καταργηθούν τα πειθαρχικά και η απομόνωση καθώς και οι καθημερινές προσβολές της προσωπικής αξιοπρέπειας των φυλακισμένων. Να καταργηθούν οι ειδικές συνθήκες κράτησης των πολιτικών κρατουμένων (λευκά κελιά στην 6η πτέρυγα των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού).

* Υποστήριξη μετά την κράτηση. Να υπάρχουν διαδικασίες υποστήριξης και διευκόλυνσης στην ένταξη στην αγορά εργασίας για όσους/ες το επιθυμούν. Η εμπειρία δείχνει ότι και οι φυλακές, όπως όλα τα ιδρύματα χαρακτηρίζεται από το σύνδρομο της «περιστρεφόμενης πόρτας».

Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι χώροι κράτησης είναι μέρος αποθήκευσης ανεπιθύμητων από την εκάστοτε εξουσία. Ότι είναι μέρος τιμωρίας και ότι οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στον κοινωνικό στιγματισμό και στην περιθωριοποίηση. Ότι οδηγεί στον ιδρυματισμό και στην καταρράκωση της αυτοεκτίμησης. Ότι ο φυλακισμένος από ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας γίνεται αντιληπτός ως τέρας, με την έννοια του διαφορετικού, αυτού με τον οποίο δε θέλουμε να έχουμε πάρε δώσε. Ότι ο καθένας και η καθεμιά μας θα μπορούσε για πολλούς και διαφορετικούς λόγους να βρεθεί εκεί. Ως μετανάστης χωρίς χαρτιά, ως πρόσφυγας που ψάχνει να χτίσει ξανά τη ζωή του, ως χρήστης ουσιών που κατά δήλωση της εξουσίας βλάπτουν και άρα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται, ως πολιτικά δραστήρια πρόσωπα που οι πρακτικές μας φοβίζουν και η καταστολή τους βοηθά στην προστασία της «δημοκρατίας».

Το ζήτημα των συνθηκών κράτησης δε λύνει σε καμιά περίπτωση το πρόβλημα του εγκλεισμού. Δεν προωθούμε άλλωστε τις καλύτερες συνθήκες κράτησης, αλλά την κριτική στο σύστημα σωφρονισμού. Οι καλύτερες όμως συνθήκες όπως και οι εναλλακτικές μορφές κράτησης (π.χ. τμηματική έκτιση, ημιελεύθερη διαβίωση) είναι ένα πρώτο βήμα διεκδικήσεων για ανθρώπους που η ζωή τους χάνεται στα κελιά.

Σε κάθε περίπτωση οι κρατούμενοι και κρατούμενες χρειάζονται την έμπρακτη αλληλεγγύη μας και την υποστήριξή μας στην προώθηση των αιτημάτων τους. Στόχος μας είναι να δυναμώσουμε τη δική τους φωνή και να κάνουμε γνωστά τα δικά τους αιτήματα και τις δικές τους ανάγκες.

Με βάση όλα τα παραπάνω καλούμε σε συνάντηση συζήτηση και συντονισμό αυτών των δράσεων το Σάββατο 30 Ιουνίου στις 8μμ στο Πάρκο των Σκύλων στα πλαίσια του 10ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ. Πληροφορίες: 69 74 02 94 47, 69 73 05 34 89 και 69 45 75 24 26.

ΑΡΧΕΙΟ