Σάββατο, 28 Απριλίου 2007

Απεργίες πείνας

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
28/04/2007
ΦΑΚΕΛΟΣ

Τα διλήμματα γιατρών, απεργών, Δικαιοσύνης
Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ


Η απεργία πείνας είναι μια σκληρή δοκιμασία. Κατ' αρχήν για την υγεία και τη ζωή του κρατούμενου. Είναι όμως και δοκιμασία για την ίδια τη λειτουργία της δικαιοσύνης, αφού άνθρωποι εξαναγκάζονται να θέσουν σε κίνδυνο δύο από τα πολυτιμότερα αγαθά του ανθρώπου διεκδικώντας συνήθως ελευθερία και δικαιοσύνη.

Το τι σημαίνει για τη σημερινή πραγματικότητα σε επίπεδο δικαίου μάς εξηγεί ο διδάκτωρ Νομικής ΑΠΘ Ευτύχης Φυτράκης. Αυτό το ύστατο μέσο διεκδίκησης δοκιμάζει επίσης και τα όρια του ιατρικού λειτουργήματος, στο οποίο συνήθως πέφτει η ευθύνη για τη ζωή ανθρώπων που βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση. Τι επιτρέπεται να γίνει και τι τελικά γίνεται, ποια είναι η αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων και τι μας δείχνει, μας καταδεικνύουν δύο γιατροί που αντιμετώπισαν τα τελευταία χρόνια τέτοια περιστατικά, οι Αθ. Καραμπέλης και Ολγα Κοσμόπουλου. Ο πρόεδρος της ΕΙΝΑΠ και της ΟΕΝΓΕ Στάθης Τσούκαλος μας περιγράφει τα διλήμματα που προκύπτουν απο την απεργία πείνας. Την πρόσφατη ελληνική εμπειρία από τέτοιες κρίσιμες καταστάσεις μάς εξιστορεί ο δικηγόρος Σπύρος Φυτράκης, δίνοντάς μας πολύτιμα συμπεράσματα.

* Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά της απεργίας πείνας τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα;Η άδικη προφυλάκιση είναι ο πιο συνηθισμένος λόγος για τον οποίο πραγματοποιούν απεργίες πείνας κρατούμενοι που προέρχονται κυρίως απο τον αντιεξουσιαστικό χώρο, με αίτημα την απελευθέρωσή τους. Ωστόσο, δεν λείπουν και απεργίες πείνας απο πολιτικούς κρατούμενους που στόχο έχουν τις ειδικές συνθήκες κράτησης. Οι συνθήκες κράτησης αλλά και αδικίες στην απονομή της δικαιοσύνης υπήρξαν οι λόγοι για την αποχή από το συσσίτιο και απεργία πείνας και απο ποινικούς κρατούμενους, αντανακλώντας την ασφυκτική κατάσταση στις φυλακές.

Συγκεκριμένα:

* Σεπτέμβριο με Οκτώβριο του 2003 πέντε κρατούμενοι, διαδηλωτές για τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. υπό την ελληνική προεδρία στη Χαλκιδική τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου, ξεκινούν διαδοχικά απεργία πείνας με αίτημα την άρση της προσωρινής κράτησής τους. Ταυτόχρονα καταγγέλλουν την κακοποίησή τους απο τις Αρχές καθως και τις απόπειρες κατασκευής ενοχοποιητικών στοιχείων σε βάρος τους. Τελικά οι Σουλεϊμάν Ντακντούκ «Κάστρο», Κάρλος Μάρτιν Μαρτίνεζ, Φερνάντο Πέρεζ Γκοράιθ, Σάϊμον Τσάπμαν και Σπύρος Τσίτσας αφήνονται ελεύθεροι τον Νοέμβριο, εμφανώς καταβεβλημένοι. Μέχρι σήμερα δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη η δίκη τους.

* Την άρση του ειδικού καθεστώτος κράτησης που υφίσταντο ζητούν οι εφτά ισοβίτες κρατούμενοι για συμμετοχή στη 17Ν ξεκινώντας διαδοχική, κυλιόμενη απεργία πείνας απο τον Αύγουστο του 2004. Οι Τζωρτζάτος, Κουφοντίνας, οι τρεις αδερφοί Ξηροί, ο Κωστάρης και ο Γιωτόπουλος, φτάνοντας στα όρια της ανθρώπινης αντοχής και με ορατούς τους κινδύνους για την υγεία τους, καταφέρνουν να μειώσουν το ύψος στο μεταλλικό τείχος 10 μέτρων που περιέκλειε του προαυλίου τους και να αφαιρέσουν το πυκνό συρματόπλεγμα που το σκέπαζε. Παρέμεινε ωστόσο η απομόνωση στα ειδικά κελιά.

* Τέλη Δεκεμβρίου του 2005 ο αναρχικός Παναγιώτης Ασπιώτης, κρατούμενος στις φυλακές της Αμφισσας, κάνει απεργία πείνας και δίψας. Διαμαρτύρεται για τις άθλιες συνθήκες κράτησης, ζητεί την άμεση μεταγωγή του στις Φυλακές Κορυδαλλού και την απελευθέρωση του ίδιου και των δύο συγκατηγορουμένων του, Καλαϊτζίδη και Καρασαρίνη. Ολοι τους είναι κατηγορούμενοι για την υπόθεση των κλεμμένων ασπίδων των ΜΑΤ και προφυλακισμένοι απο τις 14/7/2005. Οι Αρχές τούς αποδίδουν συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση και είκοσι απόπειρες ανθρωποκτονίας κατά αστυνομικών με βόμβες μολότοφ. Αρχές Ιανουαρίου μεταφέρεται αρχικά στο νοσοκομείο και στη συνέχεια στις Φυλακές Κορυδαλλού τερματίζοντας την απεργία. Τον περασμένο Ιανουάριο ουσιαστικά δικαιώθηκαν καθως αθωώθηκαν από το σύνολο των βαρύτατων κατηγοριών που αντιμετώπιζαν, για τις οποίες παρέμειναν ωστόσο επί 12 μήνες προσωρινά κρατούμενοι. Δύο μήνες μετά, τον περασμένο Μάρτιο κι ενώ μαίνεται ο «πόλεμος» ΕΛ.ΑΣ. - αντιεξουσιαστικού χώρου, προφυλακίστηκε εκ νέου για πιθανή διάπραξη ποινικών αδικημάτων. Ωστόσο, έχει αποφυλακιστεί και αναμένεται η δίκη του.

* Η πυρκαγιά που έκαψε ζωντανούς τέσσερις κρατούμενους σε κελί στον Κορυδαλλό στις 30/3/2006 πυροδότησε αντιδράσεις από τους συγκρατούμενούς τους: αποχή απο το συσσίτιο, μεταγωγές και απεργία πείνας του μεταχθέντος Παναγιώτη Γεωργιάδη, ο οποίος αντιμετωπίζει προβληματα υγείας, είναι φυλακισμένος για οικονομικά αδικήματα από το 2003 και ζητά να επισπευσθούν οι δικες που εκκρεμούν σε βάρος του. Τον Μάιο του ίδιου χρόνου περισσότεροι απο 50 κρατούμενοι πραγματοποιούν και πάλι απεργία πείνας διαμαρτυρόμενοι για «μεσαιωνικές συνθήκες κράτησης» και τις δυσλειτουργίες του σωφρονιστικού συστήματος στην οποία συμμετέχει ο Γεωργιάδης, που εν τω μεταξύ έχει ανατρέψει καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος του ενώ -σύμφωνα με το δικηγόρο του- «το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ε.Ε. έχει κάνει δεκτές και τις οχτώ προσφυγές του». Παρ' όλα αυτά δεν εισακούεται και επανέρχεται με νέα απεργία που τον περασμένο Μάρτιο του δημιουργεί σοβαρά προβληματα υγείας. Πάγιο αίτημά του να επισπευσθούν οι δίκες του, καθώς πιστεύει ότι έχει αδικηθεί και κακώς βρίσκεται στη φυλακή, ενώ καταγγέλλει ταυτόχρονα τις συνθήκες κράτησης.

*Προφυλακισμένοι απο τον Μάιο του 2006 για τα επεισόδια στην πορεία του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ στο κέντρο της Αθήνας, οι Γεράσιμος Κυριακόπουλος και Ταράσιος Ζαντορόζνι, πραγματοποίησαν απεργία πείνας, διεκδικώντας την απελευθέρωσή τους και καταγγέλλοντας ότι δεν είχαν καμία σχέση με όσα τους αποδίδονταν: άλλωστε ο ένας συνελήφθη στο Θησείο και ο άλλος σε καφετέρια.

«Κάποιοι εκτιμούν ότι επιλέγοντας την απεργία πείνας ως μέσο αγώνα για την απελευθερωσή μου τιμωρώ τον εαυτό μου· όμως εγώ πιστεύω ότι θα τιμωρούσα πραγματικά τον εαυτό μου αν άφηνα αυτη την αδικία που γίνεται εις βάρος μου να συνεχιστεί. Αν παρέμενα αδρανής ακόμα μια μερα μέσα(...). Είμαι αποφασισμένος να συνεχίσω, έως ότου τερματιστεί η ομηρία μου. Ο,τι έχω είναι το σώμα μου. Ο,τι διεκδικώ είναι η απελευθερωσή μου. Ολα τα άλλα δεν φυλακίστηκαν ούτε ένα λεπτό», εξηγεί ο Τ. Ζαντορόζνι σε σχετική επιστολή του στην «Ε» (8/12/2006).

«Ετσι, ευρισκόμενος σε απόγνωση και μη έχοντας άλλο τρόπο να αντισταθώ και να αντεπεξέλθω απέναντι σε όλες αυτές τις αναληθείς κατηγορίες, τις οποίες μου απέδωσαν και γνωρίζοντας παρά τα κάποια προβλήματα υγείας που έχω ότι αυτό που θα κάνω μπορεί να μου στοιχίσει, ξεκίνησα, ευρισκόμενος σε αδιέξοδο, απεργία πείνας...», γράφει στην «Ε» ο συγκατηγορούμενός του Γ. Κυριακόπουλος.

Με κλονισμένη την υγεία τους έπειτα από σχεδόν δίμηνη απεργία και εννιάμηνη προφυλάκιση αποφυλακίστηκαν με όρους μέχρι τη δίκη τους στις αρχές Φεβρουαρίου.


Καμιά λεπτότητα σ' αυτή τη βίαιη διαδικασία. Κανένα ηρεμιστικό ή αναισθητικό. Μόνο ένας σωλήνας χωμένος από τη μύτη στον λαιμό σου. Φτύνεις αίμα. Αυτό είναι βασανιστήριο

ΑΠΟ ΥΟΝ ΜΠΟΜΠΙ ΣΑΝΤΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΧΟΥΑΝΑ ΤΣΑΟΣ

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ

Τι απέγινε η ηθική μας ευαισθησία; Είχαμε ποτέ κάτι τέτοιο; Τι σημαίνουν αυτές οι λέξεις; Μήπως αναφέρονται σε μια έννοια που σπάνια χρησιμοποιείται σήμερα- τη συνείδηση; Τη συνείδηση που δεν έχει να κάνει μόνο με τις δικές μας πράξεις αλλά και με τη συνυπευθυνότητά μας για τις πράξεις άλλων;

Είναι όλα αυτά νεκρά; Κοιτάξτε το Γκουαντάναμο Μπέι(...) Σήμερα πολλοί που κάνουν απεργία πείνας δέχονται τροφή με το ζόρι, ανάμεσά τους και Βρετανοί πολίτες. Καμιά λεπτότητα σ' αυτή τη βίαιη διαδικασία. Κανένα ηρεμιστικό ή αναισθητικό. Μόνο ένας σωλήνας χωμένος από τη μύτη στο λαιμό σου. Φτύνεις αίμα. Αυτό είναι βασανιστήριο»...

Δεν υπάρχει ίσως μεγαλύτερης εμβέλειας αναφορά σε απεργία πείνας και το βασανιστήριο της αναγκαστικής σίτισης από τα λόγια του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα και ποιητή Χάρολντ Πίντερ κατά την απονομή του Βραβείου Νόμπελ τον Δεκέμβριο του 2005. Λόγια κοινωνικής επαγρύπνησης για μια συνεχιζόμενη κτηνωδία.

Λεζάντα φωτογραφίας: Μπόμπι Σαντς, αγωνιστής του εθελοντικού στρατού του IRA.

Πολλά έχουν αλλάξει από το 1981, τότε που ο Μπόμπι Σαντς, αυτοπροσδιοριζόμενος ως πολιτικός κρατούμενος και αιχμάλωτος πολέμου, βουλευτής και αγωνιστής του εθελοντικού στρατού τού IRA, πέθανε στα 27 του χρόνια, στις 5 Μαΐου, ύστερα από 66 ημέρες απεργίας πείνας στο νοσοκομείο των φυλακών. Στο θάνατο τον ακολούθησαν ακόμη εννέα απεργοί πείνας ξεγυμνώνοντας με μαρτυρικό τρόπο το αποτρόπαιο πρόσωπο της βρετανικής κυριαρχίας.

«Κάποιος θα πρέπει να γράψει ένα ποίημα για τα βάσανα των απεργών πείνας. Θα 'θελα να το γράψω εγώ, αλλά πώς να το τελειώσω;» έγραψε στο ημερολόγιό του στις 10 Μαρτίου 1981 ο Σαντς.

Δυστυχώς αυτό το ποίημα συνεχίζουν να γράφουν και στις μέρες μας άνθρωποι με κουράγιο που διακινδυνεύουν τη ζωή τους, μερικοί την καταστρέφουν για πάντα, όταν δεν την χάνουν, για να αποκαλύψουν ζοφερές κοινωνικές και πολιτικές καταστάσεις πίσω από το έτσι κι αλλιώς απάνθρωπο πρόσωπο μιας εξουσίας που φυλακίζει και καταστέλλει συνήθως με ιδιαίτερο μένος τους αμφισβητίες της.

Λεζάντα φωτογραφίας: Ακμπάρ Γκάντζι, Ιρανός δημοσιογράφος

Μια ματιά στην ειδησεογραφία των τελευταίων χρόνων φωτίζει μερικά από τα σύγχρονα σκοτάδια: το θέμα των προσφύγων και της μεταχείρισής τους κατέχει πλέον σημαντική θέση δίπλα σε αυτή κρατουμένων συχνά πολιτικών αντιφρονούντων.

*Πριν από πέντε χρόνια, αρχές Ιανουαρίου του 2002, είχαμε συγκλονιστεί από την απεργία 200 Αφγανών προσφύγων σε έναν καταυλισμό στην Αυστραλία, οι οποίοι είχαν φτάσει να ράψουν τα στόματα των παιδιών τους προκειμένου να εξεταστούν οι αιτήσεις ασύλου που είχαν υποβάλει. Λιγότερη γνωστή έγινε η παρόμοια ιστορία δεκάδων προσφύγων στην Ιεράπετρα, την ίδια περίοδο, αρκετοί από τους οποίους έκαναν απεργία πείνας για να χορηγηθεί άμεσα άσυλο σε δύο συμπατριώτες τους, που μόλις είχαν βγει από τα «λευκά κελιά» της γείτονος, λόγω ανηκέστου βλάβης, και κατάφεραν να έρθουν εδω.

2004 *Μία από τις πολλές απεργίες πείνας που πραγματοποιούν 1.500 Παλαιστίνιοι κρατούμενοι στις ισραηλινές φυλακές, πάντα για καλύτερες συνθήκες κράτησης και επικοινωνία με τον «έξω κόσμο», γίνεται γνωστή τον Αύγουστο του 2004, επειδή οι δεσμοφύλακες έβαλαν ψησταριές στις αυλές των φυλακών προκειμένου να κάμψουν τη θέληση των απεργών. Απεργία που πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις συμπαράστασης στη Γάζα.

Λεζάντα φωτογραφίας: Σεμπάστιαν Ροντρίγκεζ πρώην μέλος της «Γκράπο» (αρ)

*Το Σεπτέμβριο, προκαλεί αίσθηση η ιστορία του Ισπανού αστέρα της κολύμβησης, παραολυμπιονίκη στην Αθήνα και πέντε φορές χρυσού παραολυμπιονίκη στο Σίδνεϊ, Σεμπάστιαν Ροντρίγκεζ. Πρώην μέλος της «Γκράπο», ένοπλης ακροαριστερής οργάνωσης που ιδρύθηκε όταν ο Φράνκο εκτέλεσε πέντε στελέχη της άκρας Αριστεράς, καταδικάστηκε το 1985 για συμμετοχή σε δολοφονία Ισπανού επιχειρηματία. Η αναπηρία του, παράλυτος στα κάτω άκρα, οφείλεται σε μακρά απεργία πείνας που έκανε όταν ήταν φυλακισμένος.

2005*Το 2005 ήταν η σειρά των κρατουμένων στο Γκουαντάναμο: περισσότεροι από 200, σχεδόν οι μισοί κρατούμενοι ως «μαχητές του εχθρού» στο Γκουαντάναμο, στους οποίους ακόμη δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία, χρησιμοποίησαν και αυτό το μέσο διαμαρτυρίας για τις συνθήκες κράτησής τους και την κακομεταχείρισή τους από τους φύλακες. Η διοίκηση του στρατού αντιμετώπισε τη διαμαρτυρία ως απόπειρα αυτοκτονίας και τη διέκοψε βίαια, υποβάλλοντας τους απεργούς σε αναγκαστική σίτιση.

*Στη Βρετανία, τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, γυναίκες από την Ουγκάντα κάνουν απεργία πείνας για να μην τις στείλουν πίσω σε μια χώρα όπου απειλούνται με βιασμούς, βασανιστήρια και κακοποίηση. Μάθαμε έτσι ότι από τους 2.155 λαθρομετανάστες που βρίσκονταν στα 10 κέντρα κράτησης της χώρας, είχαν αυτοκτονήσει εκείνο τον μήνα δύο Αφρικανοί και ένας τρίτος αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει γιατί απορρίφθηκαν οι αιτήσεις τους για άσυλο.

*Τον Νοέμβριο η Παγκόσμια Ομοσπονδία Εφημερίδων απένειμε την ανώτατη διάκρισή της, τη Χρυσή Πένα, στον Ιρανό δημοσιογράφο Ακμπάρ Γκάντζι, φυλακισμένο από το 2000 επειδή έκανε τη δουλειά του: τόλμησε να ερευνήσει τις δολοφονίες εξέχοντων διαφωνούντων και διανοούμενων στην πατρίδα του και να «φωτογραφίσει» ως άμεσα εμπλεκομένους υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους των δυνάμεων ασφαλείας. Εκτοτε πραγματοποιεί μια σειρά από απεργίες πείνας διαμαρτυρόμενος για την ποινή του και τα βασανιστήρια. Αποφυλακίστηκε τελικά πέρσι, δέκα μέρες πριν ολοκληρώσει την εξαετή ποινή του.

2006 Οι περιπτώσεις που έγιναν γνωστές το 2006 μας δίνουν το εύρος χρησιμοποίησης αυτού του μέσου.

*Τον Ιανουάριο, ο Εμίν Ιμπραγκίμοβ, ένας Τσετσένος ακτιβιστής, αυτοεξόριστος στη Γαλλία, ξεκίνησε απεργία πείνας ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Ενωση να μεσολαβήσει για να σταματήσει η βία στην περιοχή του Καυκάσου: «Μόνο μια πολιτική λύση θα βάλει τέλος στις αιματηρές συγκρούσεις στην Τσετσενία. Και η Ε.Ε. πρέπει να αναλάβει τις διεθνείς υποχρεώσεις της», δήλωσε.

*Τον Απρίλιο ξεκίνησε απεργία πείνας ο δικηγόρος Μπεχίτ Αχτσί κρίνοντας ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να υπερασπιστεί τους εντολείς του, ορισμένους από τους 7.000 πολιτικούς κρατούμενους, αλλά και να γνωστοποιήσει τα βασανιστήρια που υφίστανται στην απομόνωση. Το 2000, χρονιά εγκαινίασης των νέων φυλακών υψίστης ασφαλείας στην Τουρκία αλλά και απαρχή μίας από τις μαζικότερες και πλέον μακροχρόνιες απεργίες πείνας στην ιστορία με αίτημα να κλείσουν τα «λευκά κελιά» απομόνωσης, σημάδεψε και η αιματηρή απόπειρα καταστολής της με την επίθεση χιλιάδων πάνοπλων κατασταλτικών δυνάμεων στις φυλακές με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 28 κρατούμενοι, εκ των οποίων έξι γυναίκες που κάηκαν ζωντανές. Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2007, οπότε και έληξε η απεργία, περισσότεροι από 122 Τούρκοι πολιτικοί κρατούμενοι πέθαναν και μερικές εκατοντάδες έπαθαν μόνιμες βλάβες στην υγεία τους: αυτές περιγράφονται από το σύνδρομο Βερνίκε Κόρσακοφ, μια νευρολογική - ψυχιατρική διαταραχή που η μεν πρώτη προκαλεί οφθαλμοπληγία και διαταραχή βάδισης, ενώ η δεύτερη διαταραχή μνήμης.

*Τον Μάιο, 70.000 δάσκαλοι της Πολιτείας Οαχάκα του Μεξικού ξεκίνησαν ειρηνική διαμαρτυρία με αίτημα την αύξηση των πενιχρών μισθών τους και την αναβάθμιση των συνθηκών εκπαίδευσης. Ζητούσαν από το κράτος να παράσχει στους ξυπόλητους και υποσιτισμένους μαθητές τους παπούτσια, ώστε να μπορούν να διασχίσουν τα βουνά για να φτάσουν στο σχολείο, και πρωινό γεύμα ώστε να μη ζαλίζονται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων. Ο κυβερνήτης αρνήθηκε να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους και οι δάσκαλοι κήρυξαν απεργία πείνας. Η απόφαση του κυβερνήτη να τους διαλύσει με τη βία υπήρξε η σπίθα μιας εξέγερσης που κινητοποίησε το σύνολο των κοινωνικών φορέων της Πολιτείας.

*Στις 14 Ιουνίου 120 υπό απέλαση κρατούμενοι αλλοδαποί στο Κάμπσφιλντ της Οξφόρδης ξεκίνησαν απεργία πείνας ζητώντας να τους μεταχειρίζονται τουλάχιστον ως ανθρώπους: «Μας στοιβάζουν και μας φέρονται σαν να είμαστε ζώα. Μας μεταφέρουν από κρατητήριο σε κρατητήριο. Μας χωρίζουν από τις οικογένειές μας, μας δίνουν φαγητό που δεν τρώγεται, φαγητό που ακόμη και τα σκυλιά το περιφρονούν... μας κρατούν χρόνια χωρίς να ξέρουμε για τι κατηγορούμαστε ή πόσο θα μείνουμε έγκλειστοι», έγραψαν στην ανακοίνωση-καταγγελία τους.

*Τον Ιούλιο προσωπικότητες του αντιπολεμικού κινήματος στις ΗΠΑ, μεταξύ αυτών η μητέρα στρατιώτη που σκοτώθηκε στο Ιράκ, Σίντι Σιχάν, η Σούζαν Σαράντον και ο Σον Πεν, ξεκίνησαν απεργία πείνας προκειμένου να εκφράσουν την αντίθεσή τούς στην παραμονή των αμερικανικών στρατευμάτων στό Ιράκ.

*Τον ίδιο μήνα ο Σαντάμ Χουσεΐν μπαίνει στο νοσοκομείο έπειτα από πολυήμερη απεργία πείνας που πραγματοποιεί διαμαρτυρόμενος για τις συνθήκες διεξαγωγής της δίκης του, καλώντας ταυτόχρονα τη διεθνή κοινότητα να παρέμβει για την προστασία των συνηγόρων του. Την απεργία την ξεκίνησε μετά τη δολοφονία του τρίτου συνηγόρου του ένα μηνα πριν.

*Τον Δεκέμβριο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τίμησε με το «Βραβείο Ζαχάροφ» τον ηγέτη της δημοκρατικής αντιπολίτευσης στη Λευκορωσία, «την τελευταία δικτατορία της Ευρώπης», Αλεξάντρ Μιλίνκεβιτς. Και από τα χείλη του λοιπόν πληροφορηθήκαμε πως στη χώρα του δεν έχει πέσει ακόμη το Τείχος και πως «το βραβείο αυτό ανήκει και στον Αλεξάντρ Καζούλιν, πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου και ηγετική μορφή της αντιπολίτευσης, ο οποίος βρίσκεται στη φυλακή καταδικασμένος σε ποινή πεντέμισι χρόνων και τους τελευταίους δύο μήνες κάνει απεργία πείνας». Ποινή που επιβάλλεται σε όποιον ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση.

*Το ίδιο διάστημα στην Ιταλία η υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου Εμα Μπονίνο κάνει συμβολική απεργία πείνας, εκφράζοντας μ' αυτό τον τρόπο την υποστήριξή της σε ασθενή 20 χρόνια καθηλωμένο από μυϊκή δυστροφία, ο οποίος ζητεί και τελικά καταφέρνει να του γίνει ευθανασία.

*Μετά τα Χριστούγεννα ο ιστορικός ηγέτης του ιταλικού Ριζοσπαστικού Κόμματος Μάρκο Πανέλα, 76 χρόνων, κάνει απεργία πείνας ζητώντας από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υποστηρίξουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας την πρόταση για παγκόσμια αναστολή των εκτελέσεων στο πλαίσιο εκστρατείας με στόχο να αποτρέψει την εκτέλεση του πρώην Ιρακινού δικτάτορα, ο οποιος και τελικά εκτελέστηκε λίγο πριν από τη νέα χρονιά.

2007 Με τη διευθέτηση λογαριασμών από τα παλιά μπήκε το 2007:

*Αρχές Μαρτίου στο Ιράν συλλαμβάνονται 33 ακτιβίστριες που διεκδικούσαν τα δικαιώματά τους- όπως ας πούμε ισοπολιτεία με τους άνδρες. Οχτώ αφέθηκαν ελεύθερες και οι υπόλοιπες ξεκίνησαν απεργία πείνας.

Λεζάντα φωτογραφίας: Ινάκι ντέ Χουάνα Τσάος, στέλεχος της ΕΤΑ.

*Περίπου τότε η κυβέρνηση Θαπατέρο αποφασίζει να μετατρέψει την ποινή του φυλακισμένου στελέχους της ΕΤΑ, Ινάκι ντέ Χουάνα Τσάος, σε κατ' οίκον περιορισμό εξαιτίας της σοβαρής κατάστασης της υγείας του έπειτα από 114 ημέρες απεργίας πείνας, ώστε να μην πεθάνει στη φυλακή- του δίνουν αναγκαστικά ορό από τη μύτη. Την απεργία ξεκίνησε ύστερα από δικαστική απόφαση αναστολής της αποφυλάκισής του, ενώ είχε εκτίσει 20ετή ποινή κάθειρξης για το φόνο 25 ατόμων και εξέτιε πρόσθετη ποινή για εγκωμιασμό της τρομοκρατίας. Αμετανόητος για τις πράξεις του και «προκλητικός», σύμφωνα με τις Αρχές που επιστράτευσαν παλαιότερη αρθρογραφία του για να συνεχίσουν να τον κρατούν στη φυλακή, ο Ινάκι, κατά την πολύχρονη φυλάκισή του, δεν είχε διστάσει να παραγγείλει στους δεσμοφύλακές του σαμπάνια και αστακό για να γιορτάσει τη δολοφονία στρατιωτικού από την ΕΤΑ.


ΑΠΕΡΓΙΑ ΠΕΙΝΑΣ: ΠΑΡΑΠΤΩΜΑ Η ΔΙΚΑΙΩΜΑ;
Του ΕΥΤΥΧΗ ΦΥΤΡΑΚΗ*

Η απεργία πείνας των κρατουμένων, ως πράξη διαμαρτυρίας και αυτοκαταστροφής, αποτελεί ένα οριακό πρόβλημα που έχει να διαχειριστεί το δίκαιο αλλά κυρίως το σύστημα της φυλακής.

Ο κρατούμενος, αν και βρίσκεται αδύναμος και απομονωμένος, πετυχαίνει με την απεργία πείνας απευθείας επικοινωνία με την κοινωνία, χωρίς μάλιστα τη μεσολάβηση του αρμόδιου εισαγγελέα ή του υπουργείου! Ο κρατούμενος «βγάζει γλώσσα» στην εξουσία: «Εγώ μπορώ να κάνω πιο μεγάλο κακό στον εαυτό μου απ' ό,τι εσύ!».

Τα αιτήματα μιας, ατομικής ή ομαδικής, απεργίας πείνας μπορεί να σχετίζονται με τη δικαιοσύνη (εκδίκαση υποθέσεων, αποφυλάκιση, απαλλαγή), με τη φυλακή (συνήθως συνθήκες κράτησης, απομόνωση) ή να είναι ευρύτερα (πολιτικά, αλληλεγγύης). Ομως, η μεν Δικαιοσύνη δυσφορεί, εκλαμβάνοντας την απεργία πείνας ως αθέμιτη πίεση, ενώ η εκάστοτε σωφρονιστική διοίκηση προσπαθεί να ξεπεράσει το πρόβλημα, χωρίς όμως να φανεί ότι ενδίδει. Ωστόσο, και οι δύο μάλλον «στριμώχνονται», γιατί ένας θάνατος απεργού πείνας, ακόμα και στα μάτια του «φιλήσυχου» πολίτη, «λερώνει τα χέρια τους με αίμα».

Η σωφρονιστική μηχανή ανέκαθεν ανησυχούσε για όλ' αυτά. Ετσι, η απεργία πείνας αποτελούσε πειθαρχικό παράπτωμα και τιμωρούνταν ανάλογα, αφ' ενός γιατί διατάρασσε την «εν τω σωφρονιστηρίω τάξιν» και αφ' ετέρου γιατί ο κρατούμενος, ζώντας το δράμα της πείνας, έπαυε να νιώθει το δεινό της φυλακής!1 Εφτασε μάλιστα στη Γερμανία να θεωρείται πράξη υποστήριξης της τρομοκρατίας! Γι' αυτό, κατά κανόνα, ακολουθούσε η αναγκαστική σίτιση του απεργού.

Σήμερα, φαίνεται ακόμα και το γράμμα του ισχύοντος Σωφρονιστικού Κώδικα (Σ.Κ.) να έχει συμβιβαστεί με την ιδέα της απεργίας πείνας: Αναγνωρίζει την ύπαρξή της και ρυθμίζει την αντιμετώπισή της, αναζητώντας, εν πολλοίς, λύσεις ισορροπίας. Ετσι, όπως και η απεργία των εργαζομένων, όχι μόνο δεν είναι πια αδίκημα, αλλά τείνει να αναγνωριστεί ως δικαίωμα. Ορίζεται ειδικότερα (άρθρο 31) ότι ο κρατούμενος - απεργός πείνας δικαιούται ειδική ιατρική φροντίδα και μεταχείριση μέσα στη φυλακή και, αν το απαιτεί η περίπτωση, μεταγωγή σε κατάλληλο νοσοκομείο για περίθαλψη.

Κεντρικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει η «αναγκαστική σίτιση» του απεργού πείνας, ένα παλιό πρόβλημα, όπου διατυπώνονται αντικρουόμενες απόψεις: Οι πιο φιλελεύθερες υπερασπίζονται την ελευθερία του ανθρώπου - κρατουμένου να διαθέτει ακόμα και την ίδια του τη ζωή. Οι πιο προστατευτικές αμφισβητούν την ελευθερία διάθεσης της ανθρώπινης ζωής, τόσο λόγω της απόλυτης αξίας που αυτή διαθέτει όσο και λόγω της ιδιαίτερης θέσης και ψυχολογίας του κρατουμένου. Κάποιες, μεσαίες, τέλος, απόψεις αναγνωρίζουν την ελευθερία του κρατούμενου, προτείνοντας την αναγκαστική του σίτιση μόνο υπό ειδικούς όρους και σε απολύτως οριακές καταστάσεις (άμεσος κίνδυνος ζωής, διατάραξη της συνείδησης).

Ο Σ.Κ. του 1967 επέτρεπε την αναγκαστική σίτιση του κρατουμένου, 24 μόλις ώρες από την έναρξη της απεργίας πείνας, με μόνη μάλιστα προϋπόθεση τον κίνδυνο για την υγεία του απεργού. Αντίθετα, μια πιο ισορροπημένη λύση ακολουθεί ο ισχύων Σ.Κ. (άρθρο 31§3), αφού τώρα πια απαιτείται «άμεσος κίνδυνος ζωής ή σοβαρής και μόνιμης βλάβης της υγείας», ενώ παράλληλα «συνεκτιμώνται η προσωπικότητα του κρατουμένου, οι επιδιώξεις του και η σταθερότητα της απόφασής του». Αλλωστε και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου θέτει την αναγκαστική σίτιση υπό εξαιρετικά αυστηρές προϋποθέσεις (κίνδυνος ζωής, πιστοποιημένη ιατρική ανάγκη, ήπιος τρόπος, δικονομικές εγγυήσεις). Διαφορετικά τη θεωρεί απάνθρωπη μεταχείριση και βασανιστήριο.2

Σημαίνουν άραγε τα παραπάνω ότι η αναγκαστική σίτιση επιτρέπεται οπωσδήποτε όταν συντρέχει σοβαρός κίνδυνος ζωής; Η απάντηση είναι αρνητική, αφού και τότε ανακύπτει ανάγκη σταθμίσεων. Είναι αναμφίβολο, άλλωστε, ότι με την αναγκαστική σίτιση προσβάλλονται τα δικαιώματα του ατόμου (απεργού πείνας) όσον αφορά την ανθρώπινη αξία και την αυτοδιάθεση, που αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος,3 ενώ και για τους συμπράττοντες ιατρούς τίθεται σοβαρό δεοντολογικό πρόβλημα, εφόσον κάθε ιατρική πράξη απαιτεί τη συναίνεση του ασθενούς.4 Γι' αυτό η αναγκαστική σίτιση θα πρέπει να αποκλείεται, ακόμα και αν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ζωής, τον οποίο όμως είχε συνυπολογίσει ο απεργός. Αντίθετα, η γενικευμένη και απροϋπόθετη αναγκαστική σίτιση ακυρώνει την ισχύ της απεργίας πείνας, ενώ προστατεύει, ουσιαστικά, τους αποδέκτες του προβαλλόμενου αιτήματος - δυνητικά «υπόλογους» ενός θανάτου.

Η απεργία πείνας, αυτό το «παιχνίδι θανάτου» είναι το μόνο αλλά και ύστατο μέσο πάλης του κατουμένου! Η σοβαρή άσκησή του αποκαθιστά μια διαλεκτική, δημιουργεί ισορροπία στη φυλακή και αποκαλύπτει τα όρια της εξουσίας του ποινικού κράτους. Γι' αυτό η φυλακή του 21ου αιώνα την έχει ανάγκη, όχι πια ως πρόβλημα αλλά, και μάλλον, ως δικαίωμα.

1. Κ. Γαρδίκας, Εγκληματολογία, Τομ. Γ' Σωφρονιστική, 2η έκδ. 1960, σ. 250.
2. Απόφ. Nevmerzhitsky κατά Ουκρανίας, 5.4.2005, §94.
3. Βλ. Ν. Παρασκευόπουλο, σε: Λ. Μαργαρίτη/ Ν. Παρασκευόπουλου, Ποινολογία, 7η έκδ. 2005, σ. 607, Γ. Κατρούγκαλο, Το δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο, 1993, σ. 97.
4. Διακηρύξεις του Τόκιο (1975) και της Μάλτας (1991) της Παγκόσμιας Ιατρικής Ενωσης.

*Διδάκτωρ Νομικής ΑΠΘ


Η ΒΙΑΙΗ ΣΙΤΙΣΗ ΣΥΝΙΣΤΑ ΒΑΣΑΝΙΣΜΟ

Η επί 9μηνο προφυλάκιση χωρίς δίκη τριών κατά τεκμήριο αθώων διαδηλωτών οδήγησε σε 70 ημερών σκληρή απεργία πείνας. Απελευθερώθηκαν μόνο αφού έφθασαν στα πρόθυρα του θανάτου. Πανομοιότυπη ιστορία είχε εκτυλιχθεί το 2003.
Και στις δύο περιπτώσεις, έχουμε κατασκευή ενόχων, προληπτική φυλάκιση - ποινή χωρίς δίκη, παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων κ.λπ., πολιτικές υπαγορευμένες υπερατλαντικά, με σκοπό την ποινικοποίηση της πολιτικής διαμαρτυρίας και «παραδειγματισμό» των δημοκρατικών πολιτών.

Ολα αυτά αποτελούν θανάσιμη απειλή για τη δημοκρατία, αν δεν συνιστούν ήδη εκτροπή.Ειδικότερα:

1. Στην Ελλάδα δημιουργείται μια ολοένα διευρυνόμενη «μαύρη τρύπα» όπου δεν ισχύει το «κράτος δικαίου» και περιλαμβάνει πολιτικούς χώρους, άτομα και συμπεριφορές, και κάθε μορφή πολιτικής διαμαρτυρίας, ακόμη και την απλή συμμετοχή σε ειρηνική διαδήλωση, και όλο και μεγαλύτερες ομάδες πληθυσμού, μετανάστες, περιθωριοποιημένους, φυλακισμένους και γενικά όλους τους φτωχούς και τους αδύνατους, για τους οποίους οι νόμοι ισχύουν μόνο σε βάρος τους και αγνοούνται προς υπεράσπισή τους.

Ενώ απολαμβάνουν ασυλία διαβόητοι εγκληματίες του κοινού ποινικού δικαίου, αφού για τους ισχυρούς και πλούσιους οι νόμοι εφαρμόζονται όταν τους συμφέρει, αλλιώς αγνοούνται.

Αλλά ο περιορισμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών είναι ακριβώς ο ορισμός του σύγχρονου Γκουαντάναμο. Η αναστολή του κράτους δικαίου ιστορικά χαρακτηρίζει αυταρχικά και αντιδημοκρατικά καθεστώτα.

2. Η στέρηση της ελευθερίας είναι η μόνη ποινή που προβλέπεται από όλους τους κώδικες δικαίου για τον αποδεδειγμένα ένοχο.

«Prisoners are sent to prison AS punishment and not FOR punishment».

Η φυλάκιση είναι η ποινή, δεν είναι η αρχή της τιμωρίας και κάθε αναστολή ή περιορισμός δικαιωμάτων πέραν αυτής είναι βασανισμός.

Η λυδία λίθος της διασφάλισης όλων των ατομικών δικαιωμάτων είναι ο σεβασμός τους εκεί που μπορεί να αμφισβητηθούν, γιατί ακριβώς εκεί κυρίως χρειάζονται.

3. Οι κρατούμενοι έχουν εξίσου με τους ελεύθερους πολίτες πλήρες το δικαίωμα στην υγεία και ο περιορισμός του αποτελεί επίσης βασανισμό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η παραβίαση της ιδιωτικότητας της ιατρικής εξέτασης, η ακύρωση της εμπιστευτικότητας στη σχέση γιατρού - ασθενούς και τελικά η κατάφωρη παραβίαση του ιατρικού απορρήτου, αρχές και δικαιώματα που πρέπει να ισχύουν το ίδιο για όλους, αθώους και ενόχους, ιδιαίτερα για τους ασθενείς κρατούμενους απεργούς πείνας.

4. Απαγορεύεται η χρησιμοποίηση της ιατρικής και οι γιατροί υποχρεούνται να αρνούνται εντολές εκτέλεσης ιατρικών πράξεων για μη ιατρικούς λόγους, π.χ. από την εκάστοτε εξουσία για πολιτικούς σκοπούς.

Η διατήρηση της ανεξαρτησίας του γιατρού από το εκάστοτε καθεστώς και τους μηχανισμούς εξουσίας και καταστολής είναι απόλυτη προτεραιότητα, προκειμένου να εξασφαλιστούν ύψιστα πανανθρώπινα δικαιώματα.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης -«Ελευθεροτυπία» 24-1-2007- πρότεινε τη βίαιη σίτιση των απεργών πείνας, το ίδιο και ο εισαγγελέας των φυλακών Κορυδαλλού.

Ομως:

«Οι απεργοί πείνας δεν πρέπει με τη βία να υποβάλλονται σε θεραπεία την οποία αρνούνται. Βίαιη σίτιση, αντίθετα, με ενημερωμένη και εθελούσια άρνηση είναι αδικαιολόγητη». «Η βίαιη σίτιση δεν είναι ποτέ ηθικά αποδεκτή... είναι μία μορφή απάνθρωπης και εξευτελεστικής μεταχείρισης».

Η βίαιη σίτιση κρατούμενου απεργού πείνας συνιστά επίσης βασανισμό.

Θεωρούμε αναγκαίο οι παραπάνω επισημάνσεις να ανοίξουν έναν ευρύτερο διάλογο για να αναζητηθούν τρόποι θεσμικής αλλά και συγκεκριμένης πρακτικής κατοχύρωσης των ανθρώπινων, πολιτικών και συνταγματικών δικαιωμάτων όλων των κατοίκων της χώρας μας.

Αθ. Καραμπέλης, γιατρός ΕΣΥ, νοσοκομείο «ΜΕΤΑΞΑ» Ολγα Κοσμοπούλου, γιατρός ΕΣΥ, νοσοκομείο Γ.Κ. Νίκαιας


Ως συνήγορος μ' ενδιαφέρει κατ'αρχάς η ζωή των κατηγορουμένων

«ΑΠΟ ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΙΧΑ ΠΟΤΕ»

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ

Αναζητήσαμε τα κοινά σημεία που ίσως φωτίζουν το θέμα της απεργίας πείνας στην ελληνική τουλάχιστον εκδοχή. Η εμπειρία μερικών δεκαετιών στον χειρισμό τέτοιων «κρίσεων» του δικηγόρου Σπύρου Φυτράκη στάθηκε πολύτιμος οδηγός.

Τι μας είπε;

«Ενα από τα δυσκολότερα ζητήματα που είχα να αντιμετωπίσω ως συνήγορος κατηγορουμένων είναι οι περιπτώσεις όπου υπάρχει επιλογή του κατηγορούμενου να ασκήσει το μέσο της απεργίας πείνας».

- Γιατί;

«Διότι είναι μια οριακή κατάσταση. Ως συνήγορο με ενδιαφέρει κατ' αρχήν η ζωή του κατηγορουμένου. Δεύτερον, ο κατασταλτικός κρατικός μηχανισμός μαζί και ο δικαστικός μηχανισμός να κατανοήσουν τα ζητήματα και να δώσουν λύση η οποία δεν θα περιλαμβάνει ανεπανόρθωτες βλάβες στον κατηγορούμενο αλλά ούτε και προσβολή βαριά της προσωπικότητάς του. Δηλαδή, σίτιση υποχρεωτική και άλλα μέτρα καταπίεσης που προβλέπονται».

- Διακρίνατε κάποιο κοινό χαρακτηριστικό σε αυτές τις περιπτώσεις;

«Κατά βάση το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των περιπτώσεων ήταν ότι είναι πολιτικοί κρατούμενοι, πολιτικοί αδικηματίες».

- Πώς το προσδιορίζετε αυτό;

«Από την υποκειμενική στάση κυρίως του ίδιου του κατηγορούμενου, από τη φύση των αδικημάτων που του αποδίδονται και από την ιστορική πορεία του ίδιου του προσώπου. Το χαρακτηριστικό σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι οι κρατούμενοι αυτοί επιλέγουν ως μέσο πίεσης την απεργία πείνας αλλά στηρίζονται και σε ορισμένα πολιτικοηθικά στάνταρντ τα οποία τους επιτρέπουν να κάνουν αυτές τις δύσκολες επιλογές. Ολες οι περιπτώσεις είναι προσωρινές κρατήσεις».

- Πιο συγκεκριμένα;

«Από αυτές που χειρίστηκα θυμάμαι τρεις - τέσσερις βασικές περιπτώσεις που όλες είναι μετά την αποκατάσταση του σύγχρονου δημοκρατικού μοντέλου, με όλες τις διακυμάνσεις που είχε αυτό.

Η μία ήταν μια σκληρή απεργία πείνας που έκανε μια ομάδα τριών κρατουμένων -του Γ. Μ., γνωστού αντιεξουσιαστή, της Ρ. Μπ. και του Σ. Κ. Ηταν η πρώτη ομάδα η οποία βρέθηκε στη διάρκεια της προσωρινής της κράτησης σε ειδικούς χώρους απομόνωσης στις φυλακές Κορυδαλλού και σε ειδικό δικονομικό καθεστώς, αφού ήταν η πρώτη φορά που έγινε επίκληση ενός ειδικού δικονομικού κανόνα που απαγόρευε στους δικηγόρους και στους κατηγορούμενους να λάβουν γνώση των στοιχείων της δικογραφίας. Κράτησε για καιρό και θυμάμαι ότι σε ένα στάδιο ο πρώτος από τους κατηγορούμενους αυτούς, που απολογήθηκε συμπληρωματικά στον ανακριτή στο Τζάνειο Νοσοκομείο, μεταφέρθηκε στην αίθουσα όπου θα γινόταν αυτή η απολογία με καροτσάκι καθώς δεν μπορούσε να περπατήσει πια και ήταν σε πολύ βαριά κατάσταση από την άποψη της υγείας του, και υποστήριξε με πάθος τα δικαιώματά του, την αθωότητά του κ.λπ. Είχαμε φτάσει σε οριακή κατάσταση και εντέλει αποφασίστηκε από το Συμβούλιο Εφετών η υφ' όρων απόλυση των τριών με περιοριστικούς όρους, μετά από πολλές συζητήσεις για να μην έχουμε τις βαριές επιπτώσεις στην υγεία τους ή και θάνατο και κυρίως μετά την αποκάλυψη ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία που να μπορούν να στηρίξουν βάσιμα τη διατήρηση της προσωρινής τους κράτησης. Με λίγα λόγια, στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο όπου δικάστηκαν αθωώθηκαν ομόφωνα και οι τρεις από όλες τις κατηγορίες, διακεκριμένη οπλοκατοχή, σύσταση και συμμορία κ.λπ. - βαριές κακουργηματικές ιστορίες».

Για να συμπληρώσει στοχαζόμενος: «Πιστεύω ότι η κατάσταση της υγείας του πρώτου κυρίως κατηγορούμενου κλονίστηκε τόσο πολύ που ενδεχόμενα ο πριν από μερικά χρόνια θάνατός του να έχει σχέση με την αρχική επιλογή του αυτή».

Μας μίλησε όμως και για άλλες περιπτώσεις.

«Οπως είναι του Ε.Σ., ο οποίος κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση και για τα γνωστά γεγονότα των Σεπολίων. Αφού πρώτα κρατήθηκε, λόγω των σοβαρών κυβερνητικών πιέσεων, για λίγο προσωρινά, αφέθηκε από τον τότε ανακριτή ελεύθερος χωρίς όρους. Τώρα ο ανακριτής αυτός είναι που παραιτήθηκε (Φεβρουάριος 2007) από δικαστής όταν έγινε εφέτης. Είναι ιστορικά όλα».

- Γιατί απεργούσε;

«Η δικογραφία αφαιρέθηκε από αυτόν τον ανακριτή, δόθηκε σε άλλον και του ξαναεπιβλήθηκε προσωρινή κράτηση. Οταν του επιβλήθηκε αυτή η προσωρινή κράτηση, για λόγους έσχατης διαμαρτυρίας στις φανερές κατά την άποψή του παρεμβάσεις της τότε κυβέρνησης, επέλεξε το μέτρο της απεργίας πείνας όντας προσωρινά κρατούμενος, με αίτημα την απελευθέρωσή του και την πτώση της πολιτικής κατά την άποψή του δίωξής του. Αν θυμάμαι καλά το '93, μετά τις εκλογές, νομίζω ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχασε την εξουσία, επανήλθε ο Ανδρέας Παπανδρέου και το Συμβούλιο Εφετών, μπροστά στον κίνδυνο να έχουμε ανεπανόρθωτες βλάβες στον κρατούμενο αλλά και την έλλειψη δεδομένων που να στηρίζουν την προσωρινή κράτηση, τον απελευθέρωσε χωρίς όρους. Αργότερα δικαιώθηκε πολλαπλώς: και ποιοι ήταν οι δράστες προέκυψε και ότι δεν είχε καμία ανάμιξη έγινε απόλυτα καθαρό».


ΤΑ ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ

Του ΣΤΑΘΗ ΤΣΟΥΚΑΛΟΥ*

Η απεργία πείνας αποτελεί ουσιαστικά μια ακραία ενέργεια διαμαρτυρίας και συνήθως είναι το τέλος μιας προοδευτικά κλιμακούμενης αντίδρασης του ή των απεργών κατά της Πολιτείας, όταν αυτή δεν ικανοποιεί το προβαλλόμενο αίτημα. Με την απεργία πείνας επιτυγχάνουν οι απεργοί να δοθεί δημοσιότητα και να γίνει έτσι γνωστό το πρόβλημά τους.

Οταν η αποχή από τροφή διαρκέσει λίγες μέρες, δεν δημιουργεί προβλήματα. Αντίθετα, όμως, τα προβλήματα είναι πολλά όταν η αποχή παρατείνεται· και τα διλήμματα που γεννιούνται είναι συντριπτικά. Οι απεργοί πείνας, ή οι περισσότεροι τουλάχιστον απ' αυτούς, δεν ξεκινάνε θέλοντας να πεθάνουν, άρα δεν θέλουν να αυτοκτονήσουν, αρκετοί όμως είναι προετοιμασμένοι να φτάσουν την απεργία τους μέχρι θανάτου, για να υπηρετήσουν ιδέες και δύσκολους πολιτικούς στόχους.

Το δικαίωμα στη ζωή είναι κορυφαίο ατομικό δικαίωμα, όπως βέβαια η ζωή και η εξασφάλιση καλής υγείας αποτελούν κορυφαία ανθρώπινα αγαθά, και κατ' εξοχήν υπεύθυνοι και αρμόδιοι για τη φύλαξή τους είναι οι γιατροί.

Ετσι οι γιατροί, σε κάθε απεργία πείνας που παρατείνεται, εμπλέκονται αναγκαστικά και συχνά καλούνται να δώσουν λύσεις -έμμεσα και σε πολιτικά προβλήματα που αφορούν την Πολιτεία. Κάθε παρατεταμένη πραγματική απεργία πείνας έχει τα αίτιά της και είναι ανεπίτρεπτο να χρησιμοποιούνται οι γιατροί με ψευτοδιλήμματα και έμμεσες ή άμεσες πολλές φορές απειλές (από εισαγγελικούς λειτουργούς) για ευθύνες, να δώσουν διέξοδο στα αδιέξοδα που προκαλεί η απεργία πείνας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας ξεκαθαρίζει στον βαθμό που μπορεί το πρόβλημα, καλώντας τους γιατρούς να μην ενεργούν ποτέ αντίθετα στη βούληση του ασθενούς. Παρακολούθησε όμως ο γιατρός απ' την αρχή τον απεργό πείνας, αλλά και καθ' όλη τη διάρκεια αυτής, ώστε να διαμορφώνει κάθε στιγμή άποψη για την πραγματική και ανεπηρέαστη βούλησή του; Κι αν ο απεργός πείνας έρθει σ' επαφή με γιατρό για πρώτη φορά όταν οι διανοητικές του λειτουργίες διαταραχθούν ποιος και πώς αποφαίνεται για την πραγματική και ανεπηρέαστη βούλησή του; Σε κάθε όμως περίπτωση πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η βίαιη σίτιση δεν είναι ποτέ ηθικά αποδεκτή.

Οι αποφασισμένοι απεργοί πείνας μέχρι θανάτου θα αντιμετωπίσουν στην πορεία δύο κινδύνους πολύ μεγάλους: την εγκατάσταση σοβαρών και μη αναστρέψιμων βλαβών της υγείας τους και το θάνατο, που πολλές φορές είναι αιφνίδιος. Συνήθως η εμφάνιση των κινδύνων αυτών ακολουθούν την απώλεια της συνείδησης του άρρωστου πλέον απεργού, αλλά μερικές φορές η εγκατάσταση μη αναστρέψιμων βλαβών προηγείται αυτής.

Εμείς οι γιατροί έχουμε εκπαιδευτεί και έχουμε ορκιστεί να αγωνιζόμαστε πάντοτε για να προστατεύουμε την υγεία και ν' αποτρέπουμε, όσο είναι ανθρωπίνως δυνατό, το θάνατο. Αντιλαμβάνεται λοιπόν εύκολα κανείς τα τραγικά διλήμματα που βασανίζουν τους γιατρούς, όταν είναι υποχρεωμένοι να στέκονται και να παλεύουν με την ιατρική τους συνείδηση από τη μια μεριά και τα ατομικά δικαιώματα των αποφασισμένων απεργών από την άλλη. Το να στέκεσαι μπροστά σ' έναν άρρωστο που αρνείται ουσιαστικά θεραπεία, ενώ εσύ μπορείς να την προσφέρεις, αλλά συγχρόνως για λόγους δεοντολογίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να την αρνηθείς, σε συντρίβει!

Τα πολιτικά προβλήματα που προκαλούνται από τέτοιες απεργίες δεν μπορεί να λύνονται από τους γιατρούς. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας με τη λειτουργία της και τις πράξεις της να ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες να εκδηλωθούν τέτοια φαινόμενα και πραγματικά, στη χώρα μας, είναι λίγα.

* Πρόεδρος ΕΙΝΑΠ Πρόεδρος ΟΕΝΓΕ

http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=28.04.2007,id=19830972,25292348,41449404,47242556,55255740,69437500

ΑΡΧΕΙΟ